Oversterfte Levend Begraven

Oversterfte werd levend begraven

2 augustus 2025
door Sid Lukkassen,
met bijdrage van Peter Engelfriet,
stichting Biomedische Rekenkamer

Op 20 februari van dit jaar was er een Kamerdebat over de oversterfte sinds het begin van de coronaperiode. Degenen die dit debat volgden, waren getuige van wat gezien kan worden als een poging de oversterftediscussie te begraven. De kans zou dan zijn verkeken om lering te trekken uit dit voor de volksgezondheid vitale onderwerp. Maar zoals een lijkschouwing een doodsoorzaak kan vaststellen, is het nog niet te laat om lessen te trekken. Wél is er urgent actie nodig.

Waarom is het zo cruciaal om te analyseren wat de oorzaak van de oversterfte is? Anders dan met eerdere pandemieën, waarbij altijd een relatief kortdurende periode werd gezien van oversterfte, gevolgd door ondersterfte, en de pandemie na één, hooguit twee jaar, weer ‘uitdoofde’, is om corona te bestrijden een scala aan ongekende drastische maatregelen van bovenaf opgelegd aan de bevolking. Dat velen dit Kamerdebat met ingehouden adem volgden, is omdat een debat over oversterfte als ingang kan dienen om het brede pakket aan maatschappelijke maatregelen aan te kaarten, waarvan velen de impact – om maar niet te zeggen de schade – nog niet (volledig) hebben verwerkt.

Het onderwerp oversterfte dient in die zin, om de disproportionaliteit van de genomen maatregelen zowel vanuit het oogpunt van volksgezondheid als van de bredere maatschappelijke gevolgen – en het ondemocratische karakter van het machtsinstrumentarium daarachter – eindelijk eens in alle openheid aan de kaak te stellen. De roep om een debat over oversterfte heeft alle karaktertrekken van een wens tot maatschappelijke rekenschap over een ontwrichtende en voor velen hallucinant aanvoelende periode. Dit verklaart waarom dit debat over statistieken wordt gevoerd, maar in feite gaat het daar niet over. Het debat rond oversterfte appelleert aan een maatschappelijke wens tot transparantie vanuit de instituties en mogelijkheden tot inspraak vanuit de bevolking.

Het zojuist gestelde moet u doorzien om te begrijpen waarom we – ondanks het gegoochel met cijfers door zowel voor- als tegenstanders van de maatregelen – na al die jaren nog geen stap verder zijn. Het verklaart waarom de ‘begraaf het onderwerp, zwijg erover en ga verder met je leven’-strategie, zowel door linkse als rechtse partijen wordt gehanteerd, zowel door de coalitie als de oppositie. De medische meesterbreinen achter dit alles, begrijpen dat zij in feite tot een politiek-maatschappelijke verantwoording worden opgeroepen, terwijl hen – vanuit hun expertise – slechts een medisch vocabulaire ter beschikking staat om hun keuzes, gedrag en overtuigingen te duiden. Zij werden ook deels politiek gestuurd – zo bleek dat RIVM en OMT adviezen van het ministerie overnamen, onder meer tot tekstuele wijzigingen.¹

We blijven dus zitten met onderzoeksinstellingen en politieke autoriteiten die elkaar de bal toespelen, wat de maatschappelijke verantwoording omtrent de oversterfte betreft, zónder dat de burger en de geïnteresseerde criticus ooit een werkelijk kijkje in de keuken wordt gegund. Diezelfde burger die destijds wel klakkeloos alle maatregelen moest opvolgen; diezelfde criticus die minister Hugo de Jonge destijds ‘op zijn vestje wilde spugen’.²

Deze maatschappij-ontwrichtende maatregelen werden genomen met nauwelijks tot geen bewijs dat ze effectief zouden zijn³: mondkapjes, anderhalve meter, lockdowns, schoolsluitingen, massatesten van de gezonde bevolking, diagnose van ziekte op basis van een (opgeblazen) PCR-test, het verbieden van behandeling met veelbelovende middelen (Ivermectine, HCQ, etc.), dit alles ondersteund door censuur, het inzetten van gedragswetenschappers om de bevolking te sturen, in afwachting van de uitrol van vaccins die in ongekend tempo (‘warpspeed’) werden ontwikkeld.

Wellicht werd deze draconische aanpak ingegeven door paniek over de mogelijke oorsprong van het virus in een lab, resultaat van ‘gain-of-function’ onderzoek, waardoor de veiligheidsdiensten in staat van alarm raakten. In ieder geval is vanaf het begin ingezet op vaccinatie van de hele bevolking als enige uitweg uit de pandemie. Zoals gezegd biedt het debat over oversterfte een kans om die beslissingen opnieuw onder de loep te nemen, duidelijk te krijgen hoe deze tot stand zijn gekomen en waar de verantwoordelijkheden lagen, en om lessen te leren voor de toekomst.

De vraag blijft prangend of dit pakket aan uitzonderlijke maatregelen bijdroeg – en zo ja op welke wijze – aan de oversterfte, die nu al een paar jaar aanhoudt. Dit is van groot belang met het oog op de aanpak van volgende pandemieën. Ook van voortdurende urgentie zijn de effecten van de mRNA-injecties, die immers nog steeds worden toegediend terwijl er duizelingwekkend veel wordt geïnvesteerd in het ‘mRNA-platform’ als technologie voor de snelle en relatief goedkope productie van nieuwe vaccins en geneesmiddelen, of zelfs ter vervanging van de huidige vaccins.⁴ Laten we kort nog eens nagaan hoe het met de mRNA-injecties ook alweer zit. (We laten hier de zogenaamde vector vaccins, met name van Astra Zeneca en Janssen, die vrij kort na introductie werden teruggetrokken, verder buiten beschouwing).

Waarschuwingen

Het ging om een ‘innovatieve’ techniek met veel potentiële voordelen, die al een jaar of dertig in ontwikkeling was, vooral met kanker of erfelijke afwijkingen als gedachte toepassing. Nooit had het echter tot een succesvol product geleid, wegens technische problemen, gebrek aan effectiviteit of te grote toxiciteit.⁵ Wel zijn er in de loop der jaren aanpassingen aangebracht in de technologie die als belangrijke verbeteringen werden gezien. Een voorbeeld daarvan is de vervanging van alle uridines, een van de vier bouwstenen van RNA, door 1methyl-pseudouridine (Nobelprijs 2023).⁶ Daardoor gaat het niet om ‘gewoon’ mRNA, maar om gemodificeerd RNA (modRNA). Ook de LNPs (Liquid Nano Particles), de ‘vetbolletjes’ waarin het modRNA verpakt wordt, hebben een complexe technologische ontwikkeling doorgemaakt die nog immer doorgaat.⁷ In 2019, aan de vooravond van de pandemie, lieten zowel Pfizer als Moderna hun aandeelhouders weten dat de LNPs een scala aan ongewenste bijwerkingen konden hebben.⁸ En deze waarschuwingen kwamen niet uit de lucht vallen, want er was een uitgebreide literatuur over de toxiciteit van liposomen en LNPs.⁹ Nog in 2016 waarschuwde de CEO van Moderna voor de gevaren van LNPs (‘it’s highly risky’), reden waarom concurrenten (Novartis, Merck, Roche) de handdoek in de ring hadden gegooid.¹⁰

Operation Warp Speed

Maar onder druk wordt alles vloeibaar. Dus is met Operation Warpspeed de ontwikkeling van een anticorona-vaccin in een hogedrukpan naar productie gebracht (“We flew the aeroplane while we were still building it” ¹¹). En de verantwoordelijke geneesmiddelenautoritieten lieten niet lang op zich wachten met toestemming voor uitrol onder de bevolking onder een Emergency Use Authorization (EUA), in the VS, en een Conditional Marketing Authorisation in de EU, in december 2020.

Hierbij zijn twee belangrijke kanttekeningen te maken. Ten eerste zijn de mRNA-injecties in het toelatingsproces beoordeeld als waren het vaccins, terwijl het wat betreft werkingsmechanisme om een vorm van gentherapie gaat. Zowel Pfizer als Moderna gaven in hun documentatie voor de Amerikaanse ‘beurswaakhond’ als investeringsrisico aan dat mRNA produkten (in 2020) werden beschouwd als gentherapie (‘’considered gene therapy”). Binnen de EU was de definitie-kwestie erg onduidelijk.¹² Hoewel de Pfizer en Moderna producten voldoen aan de vier criteria om te kwalificeren als Gene Therapy Medicinal Product zoals vastgelegd in de betreffende EU richtlijn, maakt hetzelfde wetsartikel zonder enige motivatie een uitzondering als het gaat om vaccins voor infectieziekten. Afgezien van het feit dat het werkingsmechanisme van mRNA vaccins fundamenteel anders is dan van traditionele vaccins (de antigenen waar het om gaat worden pas in en door het lichaam geproduceerd ^{13 14}), is deze uitzonderingsclausule nergens onderbouwd en ook niet goed uit te leggen. Immers, in tegenstelling tot mRNA toegediend als bijvoorbeeld ‘kankervaccin’, worden de mRNA vaccins toegediend aan overwegend gezonde mensen. De veiligheidseisen zouden daarom juist extra stringent moeten zijn, met inachtneming van het ‘’voorzorgsprincipe’. De Nederlandse wetgever heeft overigens geen risico genomen wat betreft de definitiekwestie, en met vooruitziende blik eind maart 2020 de toepasselijke wetgeving tijdelijk buiten werking gesteld.¹⁵

De beslissing in de VS (FDA) en Europa (EMA) om de vaccins niet als gentherapie te behandelen was mogelijk gebaseerd op een aantal aannames die nooit gevalideerd zijn.¹⁶ Hoe het ook zij, hiermee is voorkomen dat een batterij aan veiligheidstests doorlopen zou moeten worden: onder meer om het risico te onderzoeken op genotoxiciteit en carcinogeniciteit. Ook de vereisten van een publieke consultatie en ‘omgevingsimpact’ (kan het product zich verspreiden in het milieu door ‘shedding’) vervielen hierdoor. Dit omzeilen van de prudente regelgeving die voor gentherapie is uitgewerkt, heeft ook consequenties voor hoe lang men bedacht moet zijn op ongewenste effecten. Zo strekt bijvoorbeeld volgens de FDA de periode gedurende welke zich ernstige bijwerkingen kunnen voordoen (window of concern) bij gentherapie uit tot 15 jaar na toediening, en in de EU zelfs tot 30 jaar.¹⁷

De tweede kanttekening is dat het bij aanvang uiterst twijfelachtig was of een intramusculair toegediend vaccin tegen een snel muterend (RNA) virus dat zich evenals de influenzavirussen door de lucht verspreidt en via de slijmvliezen de luchtwegen binnendringt, effectief zou zijn. In een artikel gepubliceerd in 2023 in het biomedische tijdschrift Cell gaven Anthony Fauci (‘mister science’) en zijn wetenschappelijk adviseur David Morens toe dat de coronavaccins min of meer mislukt zijn.¹⁸ Opmerkelijk, maar nóg opmerkelijker is dat de redenen die daarvoor werden aangedragen reeds bekend waren.

Als onderdeel van Operation Warpspeed zijn dus in uiterst korte tijd de fase 1, 2, en 3 klinische studies uitgevoerd, grotendeels parallel en niet, zoals gebruikelijk, volgtijdelijk. Het aangedragen ‘bewijsmateriaal’ voor toelating is door de regulerende instanties (FDA, EMA,en anderen) ook in hoog tempo beoordeeld in de vorm van ‘rolling reviews’. Over deze klinische studies is al veel gezegd, zowel op basis van de officiele publicaties in medische tijdschriften als de informatie uit het hele dossier van bijna een half miljoen pagina’s waarop de FDA zich baseerde voor de EUA. Dit dossier werd op 20 november 2020 ingediend bij de FDA, en de EUA werd verleend op 11 december 2020. De FDA werd door de rechter gedwongen het dossier te openbaren na een FOIA-verzoek (Freedom Of Information Act) in maandelijke porties, nadat men in eerste instantie had aangegeven dat het 75 jaar zou duren het gehele dossier te publiceren.¹⁹

Bedenkingen

Uit evaluatie en analyse van de klinische studies blijkt dat veel cruciale vragen rond veiligheid en effectiviteit niet beantwoord waren toen de EUA werd verleend. De belangrijkste punten zijn:

[1] De effectiviteitseindpunten waren klinisch onvoldoende relevant (voorkomen van influenza-like illness (griepachtige ziekteverschijnselen, i.p.v. ziekenhuisopname wegens ernstige ziekte, of sterfte),²⁰ en er waren problemen met ontbrekende gegevens.²¹

[2] Zelfs met omstreeks 20.000 personen in de ‘vaccin-arm’ was de steekproefgrootte veel te klein en de observatieperiode te kort om alle veiligheidssignalen op te pakken, en verder waren de belangrijkste groepen zoals ouderen zeer ondervertegenwoordigd, terwijl zwangeren uitgesloten waren van deelname.

[3] Opheffen van de controlegroep in week 20 na het begin van includeren van deelnemers, tegen de nadrukkelijke adviezen in van een WHO Expert Group.²²

[4] Geen vereiste voor EUA was een indicatie dat transmissie van het virus van persoon op persoon werd verminderd; dat is dan ook niet getest. Weliswaar betreft dit niet direct de veiligheid, maar het vormde wel de belangrijkste motivatie voor de discrimenerende maatregelen tegen ongevaccineerden. Bovendien is dit een factor die van invloed is op (schattingen) van de effectiviteit op bevolkingsniveau.

[5] Grotendeels onder de radar gebleven: het product dat uitgerold is over de wereldbevolking is in feite een ander product dan het vaccin dat getest is in de klinische studies. Het gaat om twee verschillende productiemethodes: het ‘massaproduct’ is geproduceerd met plasmides in bacterieën, met DNA-vervuiling tot gevolg, en daardoor met een ander veiligheidsprofiel.²³ De problemen met de productie hebben er wellicht mede toe bijgedragen dat de aantallen bijwerkingen verschillen met de ‘batches’ die gebruikt zijn.²⁴ De hoeveelheid en aard van het DNA, vastgesteld in verschillende laboratoria in de wereld, is zodanig dat er ernstige zorgen bestaan en er zowel in de VS, in Australie, in Canada, als ook in de EU, door bezorgde wetenschappers en burgers alleen al om die reden wordt opgeroepen om de vaccins van de markt te halen.²⁵

Aan de vooravond van de EUA, op 10 december 2020, vatte Pfizer de verzamelde informatie samen voor de FDA-commissie die op 11 december de autorisatie verleende.²⁶ Geen woord in die samenvatting over essentiele aspekten zoals farmacokinetiek en biodistributie.²⁷ Alleen al gezien het feit dat dit geen traditioneel vaccin was en ook geen regulier geneesmiddel, is dit informatie die uiterst belangrijk is. Hoeveel van de antigenen (het spike eiwit) wordt geproduceerd en waar? Het zijn immers de cellen in het lichaam zelf die dit moeten produceren. Hoe verdelen de vetbolletjes zich over het lichaam? Hoe worden de lichaamsvreemde stoffen onschadelijke gemaakt, en hoe lang duurt dat? Normaalgesproken worden deze vragen onderzocht in zogenaaamde pre-klinische studies, maar zoals gezegd, zijn de verschillende stappen van de ontwikkelingsfases als een telescoop in elkaar geschoven. Enkele van zulke ‘pre-klinische’ studies zijn beschreven in de publieksdocumentatie voor het conditional registration dossier dat door Pfizer en Moderna is ingediend bij de EMA, waaronder twee distributie studies.^{28 29 30}

Verspreiding van de injectie naar de organen: biodistributie

Uit deze beide biodistributie studies bleek overduidelijk dat het vaccin niet beperkt zou blijven tot de plaats van injectie, zoals ons beloofd werd door de experts. Maar deze resultaten trokken pas de aandacht in mei 2021. Dit was nadat de wetenschappelijke versie van deze studie zoals die was ingediend bij de Japanse geneesmiddelenautoriteit als eis voor toelating, nader werd geanalyseerd. De implicaties daarvan waren ronduit verontrustend, omdat verspreiding werd gezien naar vrijwel alle organen in het lichaam, inclusief lever, ovaria, hart en hersenen.³¹ Als overige lacunes in dit ‘pre-klinische’ onderzoek kunnen genoemd worden: geen farmacokinetische studies in de mens (of niet-humane primaten); farmacokinetiek en biodistributie na herhaalde toediening (booster); geen secundaire farmacodynamische studies, die mechanismen en effecten evalueren die niet gerelateerd zijn aan de gewenste actie van het middel. Dit laatste is deste belangrijker gezien de bevinding dat slechts 1-2% van de LNP-mRNA partikels daadwerkelijk leidt tot productie van spike eiwit. Met andere woorden: 98 van de 100 partikels dragen niet bij aan het gewenste effect, maar wel aan mogelijke bijwerkingen.³² De lijst gaat verder: geen veiligheids farmacologische studies;³³ geen geneesmiddelen interactie studies; zoals hierboven geneomd, geen onderzoek naar genotoxiciteit, noch naar carcinogeniciteit, terwijl er geen gegevens waren over gebruik tijdens de zwangerschap en het geven van borstvoeding, en bij mensen met stoornissen in het functioneren van het immuunsysteem.

Het bovenstaande heeft betrekking op het Pfizer dossier, maar vergelijkbare feiten gelden voor Moderna. Samenvattend kan gesteld worden dat er in deze fase nog vele ‘known unknowns’ en waarschijnlijk ook ‘unknown unknowns’ waren.

Met deze stand van zaken na het voortijdig afbreken van het gerandomideerde dubbelblinde klinische onderzoek—in feite de enige kans om tot een objectieve en onbevoordeelde evaluatie van de voordelen en risico’s van deze experimentele vaccins te komen—werd ook weer in record tempo de nieuwe technologie uitgerold over de wereldbevolking. Bij de daaropvolgende ‘boosters’, nodig vanwege de te verwachten snel falende effectiviteit van de vaccins, was er al helemaal geen sprake meer van adequaat testen op veiligheid en effectiviteit. Terwijl uit een heranalyse van de resultaten van de klinische studies door vooraanstaande epidemiologen is gebleken dat de incidentie van ernstige bijwerkingen na vaccinatie met een van de mRNA vaccins (Pfizer of Moderna) bijna anderhalf keer zo groot was als in de placebo-groep.³⁴

Meteen na de start van de massa-vaccinatie campagne werden de instanties voor het (passief) registreren van bijwerkingen, zoals VAERS in de VS en Lareb in Nederland, overspoeld met meldingen, vele malen meer dan verwacht, zelfs rekening houdend met de grote hoeveelheden injecties. Enerzijds houdt dit wellicht deels verband met angst voor de nieuwe overhaast uitgerolde technologie, maar anderzijds is bekend dat systemen van passieve farmacovigilantie mank gaan aan forse onderrapportage van ernstige bijwerkingen. Zo is geschat dat bij VAERS slechts 1-13% van de ernstige bijwerkingen wordt gemeld.³⁵ Vergelijking van de hoeveelheid meldingen voor een ander type vaccins dat eveneens op grote schaal is toegediend, de influenza-vaccins, liet zien dat voor 12 bekende bijwerkingen per miljoen toegediende vaccins, de hoeveelheid meldingen voor de mRNA vaccins die voor influenza vaccins overtroffen met een veelvoud varierend van 26 tot 1152 (voor myocarditis), met 226 keer meer meldingen van sterfgevallen.³⁶

Het dogma dat de vaccins ‘veilig en effectief’ zijn werd onderbouwd met observationele studies uitgevoerd na de EUA. Echter, zoals bekend, zijn zulke studies in sterke mate onderhevig aan statistische vertekeningen door problemen met de betrouwbaarheid, volledigheid en kwaliteit van data, het gebruik van slechte definities, misclassificatie van vaccinatiestatus,³⁷ en met verschillende andere vormen van bias die samenhangen met het verschijnsel confounding.³⁸ Zulke bronnen van onzekerheid worden nog vele malen uitvergroot als ze worden omgezet in parameters van wiskundige modellen en geextrapoleerd, om uit te komen op schattingen van grote aantallen ‘geredde levens.’^{39 40}Niet alleen gaat het om grote overschattingen van de effectiviteit, maar ook wordt voorbijgegaan aan de sterfgevallen en morbiditeit ten gevolge van de vaccins. Meer in het algemeen is er in de aanpak van de pandemie naar onze mening veel teveel geleund op wiskundige modellering van wat uiterst complexe biologische en sociale processen zijn.⁴¹

De heilige Vaccinatiebereidheid

Ondanks het uitgangspunt dat koste wat kost voorkomen moest worden dat negatieve berichten zouden kunnen leiden tot vaccinatietwijfel (‘vaccine hesitancy’), zijn er in de medische literatuur duizenden gevallen (case studies) en series van gevallen beschreven van ernstige ziekte of dood kort na vaccinatie waarin een verband met de vaccinatie werd verondersteld.⁴² De vraag gaat dan altijd naar de causaliteit, waarbij er overwegend sprake is van het ‘omkeren van de bewijslast’: er wordt vanuit gegaan dat er geen verband is, tot het tegendeel bewezen is. Bij een nieuw soort geneesmiddel zou dat juist andersom moeten zijn.

Een breed scala aan biologische mechanismen is in de literatuur beschreven die dit ongekend brede spectrum aan bijwerkingen, die vrijwel ieder orgaansysteem kunnen betreffen, zouden kunnen veroorzaken.⁴³ Deze pathofysiologische hypothesen betreffen de effecten op, of de reacties van, het lichaam op de toxiciteit van het spike eiwit zelf, van de LNP’s, het gemodificeerde RNA, of de DNA-vervuilingen in het product. Inmiddels is duidelijk geworden dat spike eiwit en modRNA zich inderdaad ook bij de mens over het hele lichaam verspreiden en weken tot maanden aantoonbaar kunnen blijven.⁴⁴ Ook verspreiding naar de placenta is aangetoond, zowel in dierstudies,⁴⁵ als in de mens.⁴⁶ En borstvoeding blijft ook niet vrij van vaccin.⁴⁷ Verontrustend is ook zeker dat in ratten intramusculaire injectie met naar lichaamsgewicht aangepaste doseringen mRNA vaccins zeer schadelijk bleek te zijn voor de ovaria.⁴⁸ Verder zijn meer dan 20 studies verschenen waaruit blijkt dat bij een aanzienlijk deel van de gevaccineerden herhaalde boosters leiden tot sterke toename van de antistofsoort IgG4, waarvan aangenomen wordt dat het een immunosuppressief effect heeft.

Het ontbreekt echter grotendeels aan specifiek onderzoek dat de causaliteitsvraag zou kunnen beantwoorden. Zo zijn er slechts zeer zelden obducties uitgevoerd om de werkelijke doodoorzaak te bepalen. En gericht histopathologisch onderzoek met specifieke technieken die ontworpen zijn om onderscheid te kunnen maken tussen effecten van vaccinatie en andere oorzaken (zoals kleuringen van spike eiwit en nucleocapside eiwit), is (nog) niet echt van de grond gekomen.⁴⁹

Parlementair Oversterftedebat

Terwijl zoals hierboven aangestipt wereldwijd internationale collectieven van artsen, wetenschappers en bezorgde burgers bij de geneesmiddelenautoriteiten pleiten, al dan niet langs juridische weg, voor het van de markt halen van de mRNA vaccins, of ten minste, voor het instellen van een moratorium, vond in februari 2025 het kwalitatief teleurstellende oversterftedebat plaats. De overkoepelende vraag of de ongekende maatregelen om de pandemie te bestrijden, waarvan een agressieve vaccinatiecampagne een belangrijk onderdeel uitmaakte, hadden bijgedragen aan de oversterfte, of, integendeel, een grotere oversterfte had voorkomen, werd in feite min of meer ‘niet ontvankelijk’ verklaard.

De vaccinatiecampagne werd initieel uitgedragen als doel verspreiding van het virus te voorkomen en de pandemie te beëindigen; toen dat niet werkte werd het ‘verkocht’ als middel om ernstige ziekten en sterfte als gevolg van het virus te voorkomen. Maar waren de risico’s van het ‘geneesmiddel’, evenredig aan de risico’s van de kwaal? Wanneer we kijken naar de schaal waarop de vaccinaties zijn uitgerold, en naar wat nu daadwerkelijk de risicogroepen waren, is dit een vraag die springlevend is en niet mag worden begraven! En al helemaal niet als men zich realiseert dat er massaal geinvesteerd wordt in het ‘mRNA-platform’, en er tientallen nieuwe producten in ontwikkeling zijn waarvan het zich laat aanzien dat ze tot de markt worden toegelaten met minimale veiligheids- en effectiviteitseisen. Snelle gestroomlijnde ontwikkeling tegen gereduceerde kosten was immers een van de belangrijke selling points van deze technologie. En zeg nou zelf: zijn de mRNA producten niet al op miljarden mensen toegepast, ‘en dus veilig’?

Kortom, reden genoeg voor onze teleurstelling met het Kamerdebat. De verantwoordelijkheid voor dit onderwerp ligt overigens niet puur en alleen bij de politiek: ook de kritische burger, die voor zichzelf nadenkt, heeft hierin een taak.

Ik zei al dat de term ‘oversterfte’ dood en begraven is: dit komt omdat de ondergrond, waarop het politieke debat plaatsvindt, zélf als drijfzand is, en hierom hebben de diverse initiatieven van burgers, om deze materie te doorgronden en op politiek niveau te agenderen, niets uitgehaald.

Vanwege de schaarste aan gegevens waren kritische en onafhankelijke onderzoekers namelijk aangewezen op het monitoren van de totale sterftecijfers. De term ‘oversterfte’ verwijst naar de totale sterfte afgezet tegen de verwachte sterfte – hier stuiten we op het probleem dat de verwachte sterfte door iedereen anders wordt berekend. En hoe langer de tijdspanne tussen de sterftecijfers en het aantal gezette vaccinaties tijdens de coronaperiode, hoe meer ruimte voor uiteenlopende analyses er ontstaat.

Twee in Nederland invloedrijke studies die zijn aangedragen als definitief ‘bewijs’ dat de vaccinaties geen rol gespeeld kunnen hebben in de oversterfte waren het werk van onderzoekers van de ‘onafhankelijke’ institiuten RIVM en Nivel. De uitkomsten, gebruikte methodes en onderliggende data van deze studies waren echter uiterst problematisch en zijn zwaar bekritiseerd. Zo verscheen de Meester & Jacobs studie in de zomer van 2024, gevolgd door een ‘update’ in 2025. Gefinancierd met crowdfunding door bezorgde burgers, zijn o.a. de data waarop het RIVM zich baseerde geheranalyseerd. Daaruit bleek dat er aanzienlijke problemen waren met deze dataset en de gebruikte methodologie. De belangrijkste conclusie was dat de onderzoekers nooit zulke sterke conclusies hadden mogen trekken uit hun studie. Echter, omdat deze studie is gepubliceerd als rapport en (toen nog) niet als publicatie in een wetenschappelijk tijdschrift (en er dus geen formele ‘peer review’ had plaatsgevonden), vond de Staatssecretaris dat hij het rapport kon negeren. Ook aan de Nivel studie kleefden ernstige tekortkomingen, waar o.a. Maurice de Hond op heeft gewezen in correspondentie met het instituut.

Peer review was er wel van de wereldwijde oversterftestudie geleid door Saskia Mostert, gepubliceerd in een vooraanstaand tijdschrift. Deze studie bekeek oversterfte in een aantal landen en verbond dit aan de vaccinatiegraad onder de bevolking. Deze onderzoeker van het Prinses Maxima Onderzoekscentrum vond bevestiging van de in Nederland waargenomen patronen door internationale vergelijking.⁵⁰

De gevestigde orde verweert zich

De aanval op de auteurs van dat artikel was echter heftig. De druk op het Maxima-centrum, bedreigd met ernstige reputatieschade, werd van meerdere kanten opgevoerd. Dit leidde tot een ‘intern onderzoek’ naar hoe dit toch had kunnen gebeuren. De Volkskrant-schrijver Maarten Keulemans bemoeide zich ermee, en even later nam Saskia Mostert ontslag. Haar co-auteur en leidinggevende distantieerde zich van het artikel, naar we mogen aannemen onder enige aandrang ‘van de professie’.
Het signaal vanuit de gevestigde orde mag duidelijk zijn naar één ieder die probeert de discussie over dit onderwerp open te trekken. Binnen dit kader past ook de weerstand van overheid en daaraan verbonden instanties om echte openheid van zaken te geven. De BMRK is nog steeds in juridische procedures verwikkeld om Woo-verzoeken gehonoreerd te krijgen. Een verder dieptepunt in dit patroon is de weigering van het Lareb om medewerking te verlenen aan een verdere opheldering van hun data zoals verzocht door de onderzoekers van de M&J studie.⁵¹

In het Kamerdebat van 20 februari, toonde alléén NSC zich nog enigszins bereid om te pleiten “voor een breed onderzoek” – niemand viel deze partij bij, terwijl FvD, die zich eerder had hargemaakt voor het oversterfte vraagstuk, schitterde door afwezigheid. NSC benadrukte dat het onderzoek “breed” moest zijn, doch nam niet de moeite om een werkelijk onafhankelijk onderzoek te eisen, wat van meet af aan de inzet had moeten zijn. Helaas is daar realistisch gezien weinig van te verwachten, gezien niemand met enige reputatie hetzelfde lot wil ondergaan als Saskia Mostert.

De vraag stellen, naar een oprecht en integer onafhankelijk onderzoek, impliceert de vraag: onafhankelijk waarvan? Het antwoord luidt: van iedereen die iets te verliezen heeft bij de uitkomst. Tot verbijstering van de Biomedische Rekenkamer, was er geen enkele verontwaardiging over het feit dat de Kamerbreed gesteunde motie Josef (NSC) werd genegeerd door de uitvoerende macht.

Staatssecretaris Karremans viel bij de beantwoording terug op de rugdekking van de adviescommissie bij subsidieverstrekker ZonMW, die had verklaard dat een dergelijke studie “geen meerwaarde” zou hebben. Om daar later maar al te vrolijk aan toe te voegen dat hij zich verantwoordelijk voelt voor “het nuttig besteden van belastinggeld” – een gotspe.

De toeschouwer kon zich niet onttrekken aan de indruk dat de deelnemers aan dit debat opereerden als een team dat een toneelstukje opvoerde. Met hier en daar het favoriete stokpaardje (VVD/Thielen: vindt u ook niet dat we daarvoor bij de digitale data van iedereen moeten kunnen komen? PvDA/Bushof: de sociaal zwakkeren hebben extra geleden) en de al dan niet gespeelde, maar beslist ineffectieve vingerwijzing van NSC: “onbegrijpelijk dat u de aangenomen motie niet uitvoert”. De schijn van oppositie werd zodoende opgehouden – zonder dat het hoog opliep werden alle straatjes schoongeveegd.

Zo werd de patiënt oversterfte levend ten grave gedragen.

Niet omdat het fenomeen er niet is, en zéker niet omdat de vaccinatiecampagne geen andere risico’s met zich meebracht. En ook niet omdat die sterfte zelf mogelijk maar een symptomatisch tipje van een veel grotere ongezonde ijsberg van morbiditeit en immuunverzwakking is. Dit Kamerdebat werd op deze wijze uitgespeeld omdat de extra sterfte wordt weggenormaliseerd door diegenen die de definities in handen hebben en die partijen zijn niet onafhankelijk.

Werkelijke onafhankelijk zou behelzen: niet gefinancierd via ZonMW, niet door CBS/RIVM, alle data en studies openbaren. Wél volledige transparantie en geen speciale belangen bij de uitkomst. Dit diskwalificeert grote delen van het politieke en ambtelijke apparaat en hetzelfde geldt voor het medische establishment, ‘Big Pharma’ en de universitair wetenschappelijke wereld. Het omvat ook beroepsgroepen die zich met groot enthousiasme opstelden achter de maatregelen en daarnaar hebben gehandeld.
Zoals aangekondigd is het nu aan de burgers zélf om deze zaak nader uit te zoeken. Vrijgave van cijfers in het hoger beroep tegen VWS, druk op het CBS, CBG en Lareb – pathologisch onderzoek na obducties op steekproefsgewijze of verdachte sterfgevallen, misschien zelfs een grootschalig bevolkingsonderzoek: crowdsourcing van data.

Met een beetje geluk zijn de ontwikkelingen in het buitenland gunstig: her en der lijkt het tij te keren in het voordeel van waarheidsvinding. Met dit in het achterhoofd is en blijft de Biomedische Rekenkamer van mening, dat radicale transparantie de énige garantie is tegen tirannie.

Volg hier het werk van Sid Lukkassen via de Nieuwsbrief.

Bezoek hier de website van de Biomedische Rekenkamer

⁵¹ Jona Walk, Ronald Meester, Bram Bakker. Een saga van ondoorzichtigheid en onwil.https://insightoutblog.substack.com/p/een-saga-van-ondoorzichtigheid-en. https://insightoutblog.substack.com/p/een-saga-van-ondoorzichtigheid-en