Generated by Rank Math SEO, this is an llms.txt file designed to help LLMs better understand and index this website. # De Groene Rekenkamer ## Sitemaps [XML Sitemap](https://groene-rekenkamer.nl/sitemap_index.xml): Includes all crawlable and indexable pages. ## Berichten - [Zwerfstroom-taboe bij energietransitie](https://groene-rekenkamer.nl/14890/zwerfstroom-taboe-bij-energietransitie/): Mensen die nu oorsuizen, hoofdpijn en stress krijgen door zwerfstroom, die kun je nu als Wappies wegwuiven, met verwijzing naar het Kennisplatform EMV. Die comfortabele positie voor ‘de energietransitie’- “het zit tussen je oren”- kun je in standhouden met dovemansoren. Het is dus maar de vraag of verantwoordelijke partijen de handschoen van Veerman op willen pakken. - [Michel Thomas, bevrijder, inspirator.](https://groene-rekenkamer.nl/14871/michel-thomas-bevrijder-inspirator/): Bevrijdingsdag 5 mei 2026 - [Ontgroeningsdag groot succes](https://groene-rekenkamer.nl/14847/ontgroeningsdag-groot-succes/): Den Haag 6-03-2026 - [Ontgroeningsdag 2026](https://groene-rekenkamer.nl/14801/ontgroeningsdag-2026/): Bij een ‚klimaatcrisis’ hoort een versnelde zeespiegelstijging. Maar hoe weten we dat die versnelling er is? Leer binnen een uur hoe de alarmerende satelliet metingen het onderspit delven omdat wereldwijde directe peilschaalmetingen wel degelijk overeind blijven en satelliet metingen vervuild blijken te zijn door toenemend scheepvaartverkeer! - [Woo onderzoek naar fact check Burgerberaad Klimaat:](https://groene-rekenkamer.nl/14780/woo-onderzoek-naar-fact-check-burgerberaad-klimaat/): Marcel Crok had op 8 maart 2025 een bijrol bij het Burgerberaad Klimaat, maar veroorzaakte met zijn narratief-ondermijnende opmerking dat het IPPC rapport zelf stelde dat de trend in extreem weer niet waarneembaar was. Hoe ging de machinerie achter de schermen te werk om deze zichtbare en ongewenste smet op dit miljoenenproject te neutraliseren? De Groene Rekenkamer deed op 2 juni op basis van de Wet Open Overheid een Woo-verzoek en kreeg op basis van het geleverde materiaal al een aardige indruk van het krachtenspel. - [Plutonium – de gevaarlijkste stof?](https://groene-rekenkamer.nl/14757/plutonium-de-gevaarlijkste-stof/): cartoon: Jos Thommassen - [Groene, blauwe, paarse, witte en grijze waterstof? Aan het eind van de regenboog ligt een factuur](https://groene-rekenkamer.nl/14745/groene-blauwe-paarse-witte-en-grijze-waterstof-aan-het-eind-van-de-regenboog-ligt-een-factuur/): Als we in de energietransitie overgaan van elektriciteitsopwekking uit fossiele energie naar elektriciteit uit zon en wind is backup nodig tijdens Dunkelflautes, perioden waarin het niet waait en de zon niet schijnt. Groene waterstof lijkt op dit moment de meest geschikte niet-fossiele energiedrager om als brandstof te dienen voor elektriciteitscentrales bij onvoldoende productie van elektriciteit uit zon en wind. - [Oversterfte Levend Begraven](https://groene-rekenkamer.nl/14628/oversterfte-levend-begraven/): cartoon: Jos Thommassen - [Zeer Zorgwekkende Stof tot Nadenken](https://groene-rekenkamer.nl/14619/zeer-zorgwekkende-stof-tot-nadenken-pfas/): cartoon: Jos Thommassen - [Zeer Zorgwekkende Stof tot Nadenken](https://groene-rekenkamer.nl/14599/zeer-zorgwekkende-stof-tot-nadenken/): cartoon: Jos Thommassen - [Sanity check op ‘klimaatexamen’](https://groene-rekenkamer.nl/14558/sanity-check-op-klimaatexamen/): In mei wordt het "het klimaatexamen" afgenomen, niet alleen als schriftelijke test op verbluffend veel (126) locaties, maar ook in verkorte vorm als 'oefenexamen' op internet. Deze verkorte vragenlijst van 17 vragen hebben we onder de loep genomen en voor een deel hieronder besproken. Maar of die hele exercitie de moeite waard is? Lees eerst misschien even de ervaring van GRK-oprichter Theo Richel hier: - [‘Klimaat’, het pact tussen Karl Marx en De Markt](https://groene-rekenkamer.nl/14545/klimaat-het-pact-tussen-karl-marx-en-de-markt/): 1 mei 2025 - [Glyfosaat toch discutabel](https://groene-rekenkamer.nl/14520/glyfosaat-toch-discutabel/): 28 april 2025 - [Energietransitie bereikt Land van Cuijk (met video)](https://groene-rekenkamer.nl/14509/energietransitie-bereikt-land-van-cuijk/): Allerlei plannen staan op het punt van uitvoering om het Land van Cuijk vol te zetten (ja!) met windmolens en zonneparken. Dat klinkt heel sympathiek, maar wat betekent dat voor de dorpen en de mooie omgeving en het lokale bedrijfsleven? - [Duur Staal (deel 2)](https://groene-rekenkamer.nl/14373/duur-staal-deel-2/): In het vorige artikel van dit tweeluik besprak ir. Arjan Duiker de atmosferische emissies van het bedrijf Tata Steel Nederland (TSN) en de ontwikkeling in de tijd. En vooral hoezeer de luchtkwaliteit van de omgeving rond IJmuiden zo weinig verschilt van die van andere steden in Europa. Ook wordt het RIVM rapport aangehaald om te tonen welk verband zij zien tussen levensduurverwachting en de emissies, waarbij men voorbijgaat aan een omvangrijke studie van Young et al. die een dergelijk verband met luchtkwaliteit niet ziet. - [Duur(-zaam) Staal](https://groene-rekenkamer.nl/14375/duur-staal/): Tata Steel, milieu en waterstof Luchtverontreiniging eist volgens de Gezondheidsraad jaarlijks 12.000 levens in Nederland! Die luchtverontreiniging komt overal vandaan. Van auto’s tot kerstkaarsen en van houtkachels tot electriciteitscentrales. Het gaat om roet (PAK-stoffen), lood, stikstofoxyden en fijnstof, Een vervuiler die bijzonder in de belangstelling staat is Tata Steel in de IJmond. De omwonenden van dit bedrijf zouden 2,5 maand korter leven als gevolg van de vervuiling! Ook stoot het bedrijf nogal wat broeikasgassen uit en is dus een gevaar voor het klimaat. Er werken 9000 mensen bij Tata Steel en indirect 40.000 mensen via aanleverbedrijven. Het bedrijf is goed voor 2% van de Nederlandse economie. Niemand wil luchtverontreiniging dus er is een omvangrijk pakket aan plannen gemaakt om te komen tot de productie van “groene staal”. De huidige plannen besparen 40% CO2 en kosten 3 miljard, maar er wordt ook al gespeculeerd over maatregelen die 6 miljard kosten. Het gaat daarbij om heel veel subsidie dus alle reden om te kijken welke gezondheidswinst en welke klimaatwinst we dan kunnen verwachten. Hieronder zetten we de zaken op een rijtje. Tijdens het schrijven kwamen we tot een curieuze ontdekking waar we later nog op terug komen. In ons bezit is al enige tijd een wetenschappelijke studie uit Californië naar de effecten van luchtverontreiniging die concludeert dat er eigenlijk niks aan de hand is, niks extra sterfte. Het betreft hier een artikel in een peer reviewed tijdschrift en een van de auteurs is voormalig hoofdredacteur van het prestigieuze British Medical Journal en directeur van het befaamde Cochrane instituut. Het is bovendien gerepliceerd en dat zie je niet vaak tegenwoordig. Natuurlijk is dat geen garantie van kwaliteit maar wel voldoende reden om het serieus te nemen en te bespreken. Maar noch in de publicatie van de Gezondheidsraad noch die van het RIVM vinden we er iets over terug. We proberen nog een antwoord op die vraag te krijgen. Als U die studie zelf wil lezen: hier staat-ie. In het nieuwe jaar hopen we speciaal voor GRK donateurs een excursie te houden in dit omvangrijke bedrijf. We houden u op de hoogte. 23 december 2024 Luchtverontreiniging eist volgens de Gezondheidsraad jaarlijks 12.000 levens in Nederland! Die luchtverontreiniging komt overal vandaan. Van auto’s tot kerstkaarsen en van houtkachels tot electriciteitscentrales. Het gaat om roet (PAK-stoffen), lood, stikstofoxyden en fijnstof, Een vervuiler die bijzonder in de belangstelling staat is Tata Steel in de IJmond. De omwonenden van dit bedrijf zouden 2,5 maand korter leven als gevolg van de vervuiling! Ook stoot het bedrijf nogal wat broeikasgassen uit en is dus een gevaar voor het klimaat. Er werken 9000 mensen bij Tata Steel en indirect 40.000 mensen via aanleverbedrijven. Het bedrijf is goed voor 2% van de Nederlandse economie. Niemand wil luchtverontreiniging dus er is een omvangrijk pakket aan plannen gemaakt om te komen tot de productie van “groene staal”. De huidige plannen besparen 40% CO2 en kosten 3 miljard, maar er wordt ook al gespeculeerd over maatregelen die 6 miljard kosten. Het gaat daarbij om heel veel subsidie dus alle reden om te kijken welke gezondheidswinst en welke klimaatwinst we dan kunnen verwachten. Hieronder zetten we de zaken op een rijtje. Tijdens het schrijven kwamen we tot een curieuze ontdekking waar we later nog op terug komen. In ons bezit is al enige tijd een wetenschappelijke studie uit Californië naar de effecten van luchtverontreiniging die concludeert dat er eigenlijk niks aan de hand is, niks extra sterfte. Het betreft hier een artikel in een peer reviewed tijdschrift en een van de auteurs is voormalig hoofdredacteur van het prestigieuze British Medical Journal en directeur van het befaamde Cochrane instituut. Het is bovendien gerepliceerd en dat zie je niet vaak tegenwoordig. Natuurlijk is dat geen garantie van kwaliteit maar wel voldoende reden om het serieus te nemen en te bespreken. Maar noch in de publicatie van de Gezondheidsraad noch die van het RIVM vinden we er iets over terug. We proberen nog een antwoord op die vraag te krijgen. Als U die studie zelf wil lezen: hier staat-ie. In het nieuwe jaar hopen we speciaal voor GRK donateurs een excursie te houden in dit omvangrijke bedrijf. We houden u op de hoogte. door Arjan Duiker 23 december 2024 Begin juni dit jaar heeft het demissionaire kabinet groen licht gekregen van de Tweede Kamer voor het voorstel om Tata Steel Nederland (TSN) subsidie te verlenen voor haar verduurzamingsplan, het Green Steel plan, dat moet resulteren tot 5 megaton minder CO2-emissie in 2030 en volledig ‘klimaatneutrale’ staalproductie in 2045. Het betreft een zogenaamde maatwerkafspraak waarbij specifieke voorwaarden onderdeel worden van de deal tussen het bedrijf en de overheid.  Wie het debat heeft gevolgd of de krantenberichten heeft gelezen kreeg echter de indruk dat de zorgen met name liggen op het vlak van gezondheid van de omwonenden van TSN. Immers, de fabriek staat al langere tijd in de belangstelling vanwege vermeende gezondheidseffecten op de regio IJmond (gemeenten Beverwijk, Heemskerk en Velsen). Hoewel de gemeten luchtconcentraties van stikstofoxiden, fijnstof en PAK in de IJmond ruim onder de geldende normen liggen, is het aandeel van deze emissies door Tata Steel significant en vormen zij de basis van ontrust bij veel bewoners. In de intentieverklaring zijn derhalve extra ambities voor verbetering van de leefomgeving opgenomen.  Het bereiken van gezondheidswinst wordt dus een belangrijke doelstelling bij het maken van de maatwerkafspraak. Gezondheidswinst is in de basis uiteraard altijd welkom. Maar, hoe bijzonder zijn de leefomstandigheden in de IJmond nu in vergelijking tot andere regio’s? Het RIVM publiceerde in 2023 hun rapport ‘De bijdrage van Tata Steel Nederland aan de gezondheidsrisico’s van de omwonenden en de kwaliteit van hun leefomgeving’ . De kernboodschap die herhaaldelijk het nieuws bereikte, luidt dat er sprake is levensduurverkorting als gevolg van de uitstoot van TSN. Voor bewoners van Wijk aan Zee kan dit oplopen tot gemiddeld 2,5 maand als gevolg van fijnstof en stikstofoxiden. Maar, hoe verhoudt zich dat? Immers, fijnstof en stikstofoxide is vrijwel overal in de lucht aanwezig.  In hun rapport vermeldt het RIVM naast de bijdrage van TSN tevens de totale levensduurverkorting die op basis van een selecteerde methodiek aan de orde zou zijn als gevolg van alle bronnen tezamen die het stedelijk gebied inclusief de lokale industrieën met zich meebrengt.  Dan blijkt dat er sprake is van een gecalculeerde levensduurverkorting van circa een half jaar tot acht maanden als gevolg van de lokale luchtkwaliteit. Voor pakweg een achtste deel is dat aan TSN te wijten. In een enkel geval voor een derde deel. Het leeuwendeel van de levensduurverkorting wijt het RIVM aan andere bronnen zoals wegverkeer, scheepsverkeer en andere industriële activiteiten. Maar natuurlijke bronnen dragen ook aanzienlijk bij. Denk hierbij zouten, pollen en fijnzand dat door wind over grote afstanden meegevoerd kan worden. Dat betekent dat TSN slechts beperkt kan bijdragen aan een betere luchtkwaliteit. Figuur 1     Levensduurverkorting toegeschreven aan luchtconcentraties fijnstof en stikstofoxide in de IJmond, bron rapport RIVM 2023-0171 De claim dat de industriële activiteiten van TSN levensduurverkorting met zich meebrengen is heel gewichtig. Het RIVM-rapport verwijst naar een aantal studies die de samenhang tussen sterfterisico en blootstelling aan PM2.5 onderzocht heeft. De vraag is of dit representatief is voor het gehele collectief aan onderzoeken op dat vlak. Er zijn ook studies die het vermeende verband in twijfel trekken zoals de studie van Stan and Young . Luchtkwaliteit Voor luchtkwaliteit gelden Europese normen. Voor fijnstof geldt 40 mg/m3 voor PM10 en 25 mg/m3 voor PM2.5. Voor NO2 , stikstofoxide, geldt ook een norm van 40 mg/m3 en voor PAK-stoffen geldt een norm van 1 ng/m3. Wat is PAK? Dat is een chique woord voor roet: PAK= polycyclische aromaten zoals benz-a-pyreen. Genoemde waarden betreffen cijfers voor jaargemiddelden. Uurgemiddelden en daggemiddelden mogen hoger liggen. Het RIVM heeft op basis van resultaten uit studies uit de periode 2008 tot 2022 voor elke gemeente in de IJmond de luchtkwaliteit vastgesteld en in haar document opgenomen. Zie hieronder, figuur 2. Figuur 2   Luchtconcentraties fijnstof, stikstofoxide en PAK-stoffen in de IJmond , bron rapport RIVM 2023-0171 Voor fijnstof, stikstofoxide en PAK geldt dat in de IJmond ruimschoots aan de geldende normen wordt voldaan. Het aandeel van TSN (in wit weergegeven) is alleen voor PAK heel veel hoger dan andere PAK-bronnen, maar blijft in totaal ook met grote afstand onder de normwaarde. De WHO heeft advieswaarden opgesteld die naar verwachting in de toekomst zoveel mogelijk wettelijk zullen worden, maar momenteel zijn er in Europa nauwelijks leefgebieden aan te wijzen waar aan deze advieswaarden wordt voldaan. Wijk aan Zee ondervindt duidelijk het grootste aandeel van luchtverontreiniging van TSN, zoals je uit figuur 2 kunt afleiden. Naast luchtkwaliteit zijn ook andere belastingen aan de orde die onder de noemer gezondheidsrisico’s worden meegewogen. Bezorgdheid over hun gezondheid en hinder door geluid, geur en grover stof zijn daarin de belangrijkste factoren. Gezondheidsrisico’s nemen af naarmate je verder van het bedrijf woont. Gemeenten Beverwijk en Heemskerk vertegenwoordigen het grootste inwonertal en bestrijken tevens het grootste gebied. Figuur 3   Verdeling inwonertal en gemeenteoppervlak in IJmondgemeenten Vanaf 2030 gaan Europees breed strengere luchtkwaliteitseisen gelden, te weten: 20, 10 en 20 mg/m3 voor respectievelijk PM10 , PM2.5 en voor NO2. Deze eisen zijn meer in lijn met de WHO advieswaarden. Wanneer men die nieuwe eisen afzet tegen de luchtkwaliteit uit de studies kun je stellen dat de IJmond reeds voldoet aan de 2030-norm (behalve fijnstof in Wijk aan Zee, die steekt daar nog ietsje bovenuit), zie figuur 2. Gewenste verbetering Volgens het RIVM is de meeste gezondheidswinst te bereiken door uitstoot van stof, stank, geluid, fijnstof en stikstofoxiden te verminderen. Verder is er nog gezondheidswinst te halen door de uitstoot van PAK en lood te verminderen zodat ook deze stoffen minder in de leefomgeving terechtkomen. PAK-stoffen en lood vormen naast een concentratiebijdrage aan de luchtkwaliteit ook middels stofdepositie een gezondheidsrisico. Neergedaald stof in de IJmond brengt blootstelling mee en is in het RIVM onderzoek meegewogen als een bepaalde mate van ingestie. PAK wordt beschouwd als genotoxisch en de gezondheidskunde grenswaarden zijn gerelateerd aan een niet-drempeleffect. Loodingestie wordt in verband gebracht met risico’s op neurologische schade. Figuur 4 :  Lood concentratie (links) en loodingestie (rechts) in de IJmond, bron tabel 39 tabel 44 van RIVM rapport 2023-0171 Bovenstaande figuur (links) toont de gemeten loodconcentratie in de IJmondlucht. Met een niveau van gemiddeld circa 5 ng/m3 ligt dat een factor 100 verwijderd van de wettelijke grenswaarde van 500 ng/m3. Daarnaast wordt loodingestie via gedeponeerd stof opgegeven in microgram per kg lichaamsgewicht per dag. Opvallend in het RIVM-rapport is de vermelding van loodingestie en PAK-ingestie via  voedsel en drinkwater die ruim een ordegrootte hoger ligt dan de ingestie via gedeponeerd stof. Dit geeft het volgende beeld: Figuur 5 : Totale ingestie van lood en PAK-stoffen in de IJmond, bron sectie 9.6.5 en 10.6.4 RIVM rapport 2023-0171  Uit al het bovenstaande wordt duidelijk dat gezondheidsrisico’s gedeeltelijk kunnen worden verkleind door een afname van TSN-emissies. Echter, veruit het grootste aandeel in deze risico’s is toe te schrijven aan andere bronnen. Stedelijke gebieden kenmerken zich door talloze bronnen van emissie. Huishoudens, verkeer, de bakker op de hoek, bouwbedrijven en  industrieterreinen zijn daar voorbeelden van. Is de leefomgeving in de IJmondgemeenten in relatie tot andere stedelijke gebieden bijzonder, kun je je afvragen. De IJmond vergeleken met andere locaties De European Environment Agency (EEA) heeft een omvangrijk collectief aan data en analyses beschikbaar, waaronder gegevens over fijnstof, stikstofoxide en PAK-stoffen afkomstig van duizenden meetlocaties in Europa. Dat betreft meetstations in bewoonde gebieden en buitengebieden. Wanneer je dat raadpleegt dan blijkt de IJmond als bewoond gebied geen uitzondering te vormen ten opzichte van andere bewoonde gebieden in (west) Europa. Figuur 6    Geclassificeerde luchtconcentraties in 2021 van PM2.5 op basis van data van meetstations in Europa (stedelijk + buitengebieden), bron EEA Bovenstaande figuur 6 toont de PM2.5-concentratie voor 1.900 stations in Europa verdeeld over vijf klassen. De luchtcondities in de IJmond vallen op de grens van het blauwe en gele segment. Veruit de meeste stations registeren een concentratie die in één van deze twee klassen ligt. Onderstaand figuur 7 laat nauwkeuriger zien waar de luchtkwaliteit van de IJmond zich bevind voor fijnstof PM10, PM2.5, NO2 en PAK-stoffen. In deze figuur is het aantal klassen fijnmaziger en valt af te leiden hoeveel procent van de stations binnen elk van die klassen valt. Figuur 7 : geclassificeerde verdeling van luchtconcentraties in 2019 van PM10, PM2.5, NO2 en BaP op basis van data van meetstations in Europa (stedelijk + buitengebieden), bron EEA Fijnstof PM10 in de IJmond valt in de vijfde klasse wat betekent dat ruim 70% van alle Europese stations (inclusief buitengebieden!) een vergelijkbaar of slechter beeld laten zien. Voor stikstofoxide is dat 55%. Voor fijnstof PM2.5 geldt dat 85% van alle Europese stations (en buitengebieden) een vergelijkbaar of slechter beeld laten zien en ook voor PAK-stoffen is dat 85%.  Een andere manier om de huidige luchtkwaliteit te beoordelen is om te bekijken welke trendmatige verbeteringen al zijn bereikt. Onderstaande figuur 8 toont voor zowel fijnstof PM2.5 als NO2 de jaarlijkse concentraties. De meest recente jaren zijn duidelijk lager in concentratie. Het huidige IJmond niveau (ca. 10 mg/m3 voor PM2.5 en 20 mg/m3 voor NO2) zit in het midden van de ranges en t.a.v. PM2.5 geldt het grootste deel van het land tien jaar geleden daar ruim boven zat! En voor NO2 geldt dat momenteel de hele randstand en de grote steden vergelijkbaar of slachter scoren dan de IJmond. En nog geen tien jaar geleden was het in de grote steden veel hoger dan de IJmond nu. Figuur 8 : luchtconcentraties in NL van 2013 - 2022 van PM2.5 en NO2, bron Atlasleefomgeving Daaruit kun je de conclusie trekken dat in al die gebieden die even goed of slechter scoren dan de IJmond tevens sprake moet zijn van vergelijkbare levensduurverkorting. Gebieden waar geen enkele levensduurverkorting aan de orde zijn, zijn niet aanwijsbaar omdat fijnstof en stikstofoxide overal voorkomen. De IJmond doet simpelweg niet onder voor omstandigheden in andere stedelijke woongebieden. Daadwerkelijke maatregelen TSN heeft in 2019 een omvangrijk verbeterprogramma opgesteld van ruim 30 maatregelen die haar impact op de omgeving drastisch zal verminderen. Naar eigen zeggen trekt TSN hier zo’n €300 miljoen voor uit. De maatregelen resulteren in 55% reductie van de uitstoot van stof en zware metalen, 35% reductie van fijnstof en stikstofoxiden en 70% minder loodemissie. Ook PAK-stoffen, geluidsemissie en geurbelasting worden daarmee aanzienlijk teruggedrongen (factor 2 of beter). Inmiddels is het grootste deel van het programma voltooid en daarmee zal een toekomstige analyse een betere luchtkwaliteit laten zien. Onderstaand overzicht illustreert de progressie die genomen maatregelen van het bedrijf tot stand hebben gebracht bij gelijkblijvende productie om, in dit geval loodemissies, maximaal gereduceerd te krijgen. Het toont een spectaculaire reductie van 30 naar 0,4 ton per jaar. Figuur 9 : Loodemissies, bron website Tata Steel (vertaald) Maar hoe zit het dan met de 'klimaatwinst'? Immers, daar was het aanvankelijk allemaal om te doen. Referenties ‘De bijdrage van Tata Steel Nederland aan de gezondheidsrisico’s van de omwonenden en de kwaliteit van hun leefomgeving’. RIVM 2023. Link De bijdrage van Tata Steel Nederland aan de gezondheidsrisico's van ... 'Air quality and acute deaths in California, 2000–2012.' Gepubliceerd 2017. S. Stanley Young, *, Richard L. Smith, Keneth K. Lopiano. Link. - [Omstreden geo-engineering neemt hoge vlucht](https://groene-rekenkamer.nl/14327/omstreden-geo-engineering-neemt-hoge-vlucht/): Het natte en sombere voorjaar bracht menigeen tot speculeren of de mens wellicht het weer aan het beïnvloeden is teneinde, ja teneinde wat eigenlijk? Opwarming te temperen door het zonlicht te blokkeren? Massa's regen te laten vallen om oogsten te laten mislukken? Overstromingen te forceren zodat mensen eindelijk overtuigd raken van een gevaarlijke klimaatverandering? En hebben HAARP en chemtrails daar iets mee te maken – complotzin dus – of is dit allemaal complotónzin. Natuur/Wetenschapsjournalist Rypke Zeilmaker sorteert waan en werkelijkheid. Hij concludeert: Hard bewijs ontbreekt nog dat nu al mondiale grootschalige experimenten plaatsvinden die het daglicht niet alleen verduisteren, maar ook niet kunnen verdragen. Wel gebeurt letterlijk veel meer tussen hemel en aarde aan klimaatmanipulatie dan bij het grote publiek bekend is. - [De Wet op de Communicerende Vaten…. vergeten?](https://groene-rekenkamer.nl/14046/de-wet-op-de-communicerende-vaten-vergeten/): De bodem van de zee is grillig, voor de Nederlandse kust is het een relatief gladde zandvlakte, maar elders staan er hele gebergten onder het water. Die enorme verschillen zie je niet aan de zeespiegel: die is relatief egaal omdat het water uitvloeit tot het niveau overal hetzelfde is (‘relatief’ egaal want nogal bultig als gevolg van de wisselende zwaartekracht ). Dat uitvloeien is een gevolg van de Wet op de Communicerende Vaten een natuurwet die voor zo ver we weten rond 500 voor Christus is geformuleerd door de Griek Pythagoras. U vraagt zich wellicht af waarom we u hier mee lastig vallen, want iedereen weet dit toch? - [Biologische landbouw](https://groene-rekenkamer.nl/14018/biologische-landbouw/): foto: Getty images - [Utopia of -nee?](https://groene-rekenkamer.nl/13908/utopia-of-nee/): door Jaap Hanekamp - [Scheve zeespiegelwetenschap](https://groene-rekenkamer.nl/13735/zeespiegelwetenschap-kritiek/): In een belangrijk artikel in Nature werd gedemonstreerd hoe een theoretisch model voor de zeespiegelstijging, de budgetmethode, aansloot op satellietmetingen. (Bijna) iedereen was blij met dit resultaat dat terug te voeren was op het promotiewerk van Frederikse aan de TU-Delft in 2018. Maar GRK-auteur Evert Jesse deed wat de promotoren en peer reviewers nalieten en ontdekte een fundamentele fout in de aannames, die bijna te simpel is om te geloven (iets met de wet van communicerende vaten). Hij bewandelde de koninklijke weg en benaderde de auteurs en betrokkenen voor commentaar maar dat spoor liep dood. Nu is de kritiek aangeboden aan het blad Nature. - [Langer leven met minder kanker – dankzij de atoombom?](https://groene-rekenkamer.nl/13698/langer-leven-met-minder-kanker-dankzij-de-atoombom/): Waarschuwing: het volgende bericht kan mensen boos maken. Het is radicaal in tegenspraak met wat zij hebben leren zien als de uiteindelijke waarheid, en zij haten als die in twijfel wordt getrokken. Niettemin is het gebaseerd op de nieuwste wetenschap en bovenal: het is heel goed nieuws! Dit is ‘t: - [De knik van Deltares](https://groene-rekenkamer.nl/13641/de-knik-van-deltares/): Recent kwam een studie van Deltares in het nieuws, die meldde dat een versnelling van de zeespiegelstijging nu ook aan de Nederlandse kusten gedetecteerd is. Sinds 1993 stijgt de zeespiegel blijkbaar met bijna 3 mm/jaar. Dat is 1 mm sneller dan ervoor. - [Klimaatpsychologisch advies](https://groene-rekenkamer.nl/13593/klimaatpsychologisch-advies/): Den Haag, 1 april 2023 - [Dioxine, Pfas en de onzinnige chemofobie](https://groene-rekenkamer.nl/13573/dioxine-pfas-en-de-onzinnige-chemofobie/): door Theo Richel - [Nord Stream aanslag](https://groene-rekenkamer.nl/13548/nord-stream-aanslag/): De New York Times noemde het een "mysterie", maar de Verenigde Staten voerden een geheime operatie op zee uit die geheim werd gehouden - tot nu toe. - [Wat u moet weten over Roundup](https://groene-rekenkamer.nl/13336/wat-u-moet-weten-over-roundup/): Het onkruidbestrijdingsmiddel RoundUp (Glyphosate) is van groot belang voor de wereldvoedselproductie, maar ook voor onkruidbestrijding op bestratingen is het populair. Jaarlijks wordt er wereldwijd voor ongeveer 10 miljard dollar omgezet. - [Stichting Biomedische Rekenkamer](https://groene-rekenkamer.nl/13199/stichting-biomedische-rekenkamer/): Aanleiding voor het afsplitsen van een nieuwe stichting is de corona-crisis, of beter gezegd het idee dat koestering van gezondheid niet de beweegreden is van al datgene wat nu in het kader van een coronapandemie gebeurt. Als eerste introductie tonen we een klein artikeltje waarmee de stichting aangekondigd wordt in de rond 7 maart te verschijnen "HoeNuVerderKrant". - [HoeNuVerderKrant](https://groene-rekenkamer.nl/13189/hoenuverderkrant/): Binnenkort kunt U daarin de ‘De Hoe Nu Verder Krant’ verwachten! Het is een initiatief waar de Groene Rekenkamer ook aan heeft meegewerkt. Deze krant gaat ervan uit dat de pandemie is afgelopen en dat we een antwoord moeten vinden op de vraag: En Nu? De krant staat vol met informatie die u niet via de gebruikelijke kanalen ontvangt. - [Timmermans ontvangt controversieel eredoctoraat](https://groene-rekenkamer.nl/13143/timmermans-ontvangt-controversieel-eredoctoraat/): EU Commissaris Frans Timmermans, 14 October 2020 - [Extreem weer van alle tijden](https://groene-rekenkamer.nl/13058/extreem-weer-van-alle-tijden/): Is het U ook opgevallen? Nu de zomer van 2021 minder zorgwekkend mooi was dan vorige jaren wordt de nadruk gelegd op extreem weer. Vooral de recente overstromingen in West Europa werden hiervoor in Glasgow (COP 26) grootschalig ingezet. Dit stuk zet een en ander op een rijtje. - [Omicron – gamechanger?](https://groene-rekenkamer.nl/13094/omicron-gamechanger/): In recente gesprekken viel mij op dat de angstfactor jegens corona door Omicron zich nog weer eens heftig doet gelden. Zoals Bhakdi en anderen voorspelden (zie onder in de uitklapsectie), blijken inentingen nutteloos voor verspreiding. En verspreiden doet deze variant als geen ander (zie uitleg waarom, van P. Capel hieronder). Maar hoe ernstig zal deze ziekteverwekker zijn? - [Corona angst](https://groene-rekenkamer.nl/13083/corona-angst-2/): Een bijdrage van Twan Houben. - [William Happer in de Raad van Advies](https://groene-rekenkamer.nl/13015/william-happer-in-de-raad-van-advies/): De lezing die William Happer op 15 november gaf, zal velen nog lang bijblijven. Ook voor hen die zijn werk al kennen gaf een live optreden weer een extra dimensie. En opvallend is dat deze nestor van de wetenschap met iedereen over een breed scala van onderwerpen met grote diepgang kan meepraten. Of zelfs  college geven. - [Wie zat er achter de kernreclame?](https://groene-rekenkamer.nl/12985/kernlobby/): Het vliegtuig dat zaterdag j.l. boven de Klimaatmars cirkelde met de boodschap ‘Nederland wil kernenergie’ is betaald door de nucleaire lobby!1 Dat kunnen we zonder reserves zeggen, want die nucleaire lobby, dat zijn wij zelf, althans een onderdeel er van, er zijn nogal wat clubjes. ‘Wij’ betreft hier de stichting de Groene Rekenkamer, de stichting Clintel en de stichting Milieu Wetenschap en Beleid. Wij hebben hutje bij mutje gelegd om de plm 1500 euro  kostende rondvlucht te betalen. Ja, daar hadden we drie clubs voor nodig. - [Lezing klimaat](https://groene-rekenkamer.nl/12981/lezing-klimaat/): William Happer is een vooraanstaande autoriteit op het gebied van straling in de atmosfeer, was werkzaam onder Bush in ’91, Clinton ’93 en Trump 2018. Uitermate optimistisch over klimaatverandering: CO2 is een zegen voor de planeet. - [Kernenergie boven klimaatmars](https://groene-rekenkamer.nl/12972/kernenergie-boven-klimaatmars/): Uiteindelijk waren we met zn vieren op de klimaatmars, maar het was toch een succes. We hebben ons allemaal de blaren op de tong geluld. Vaak beschouwde men ons zeer openlijk als psychiatrische gevallen, soms kwamen we verder en ontstonden er  echte gesprekken en afspraken om mails uit te wisselen. We zien wel wat er van komt. - [Persbericht: Lareb toont niet alle meldingen bijwerkingen coronavaccins [update]](https://groene-rekenkamer.nl/12962/open-brief-aan-lareb/): De stichting Lareb is in ons land de centrale instantie voor het melden van bijwerkingen van vaccins. Volgens de organisatie zijn er sinds het begin van de  vaccinatiecampagne voor Covid 19 ruim 150.000 meldingen gedaan van al dan niet fatale bijwerkingen. De stichting BPOC betwist deze telling en is met een eigen berekening gekomen op basis van meldingen van het publiek, dit staat los van het hiernavolgende. De stichting Groene Rekenkamer concludeert in een eigen analyse van de Lareb cijfers dat 88.000 bijwerkingen niet terug zijn te vinden. Dit betreft 36% van het totaal. De Groene Rekenkamer heeft om ophelding gevraagd. - [Klimaat-icoon zeespiegel](https://groene-rekenkamer.nl/12938/zeespiegelstijging-nog-alarmerender/): E.Jesse, Hoofddorp, Oktober 2021 - [Vervolg klacht inzake klimaatberichtgeving NOS](https://groene-rekenkamer.nl/12897/vervolg-klacht-inzake-klimaatberichtgeving-nos/): We presenteren u deze video, gemaakt door Theo Richel naar aanleiding van de alarmistische berichtgeving rond de recente hittegolf in Amerika. - [IJstijd of vagevuur](https://groene-rekenkamer.nl/12889/ijstijd-of-vagevuur/): Volgens de Volkskrant voorkomt onze CO2 uitstoot mogelijk een milieuramp van ongekende omvang! - [Epidemie is al lang voorbij?](https://groene-rekenkamer.nl/12776/epidemie-is-al-lang-voorbij/): De huidige crisis in de maatschappij vindt zijn oorsprong in de grenzen aan de capaciteit van de gezondheidszorg. Dit werd pijnlijk duidelijk tijdens de eerste maanden van de corona epidemie in het voorjaar van 2020. Vanwege een grote toestroom van patiënten met ernstige griepachtige verschijnselen in de ziekenhuizen en onzekerheid over de duur van deze epidemie zag de overheid zich genoodzaakt tot het nemen van verstrekkende maatregelen. Gelukkig bleek de epidemie snel onder controle gebracht en tegen het eind van de maand april was het aantal mensen dat overleed ten gevolge van een ernstige corona infectie, of moesten worden opgenomen in het ziekenhuis, al sterk gedaald. - [Lezingen en discussies van de Ontgroeningsdag](https://groene-rekenkamer.nl/12749/lezingen-en-discussies-van-de-ontgroeningsdag/): Op woensdag 23 juni was de Ontgroeningsdag 2021 met zo'n 70 aanwezigen meer dan goed bezet. Voor wie geen gelegenheid had er bij te zijn, en voor wie de lezingen nog eens goed tot zich wil nemen, presenteren we hier de video-opnames en geven we ook de presentaties als pdf-bestand vrij. - [Replay webinar: hoeveel schadelijker is een lockdown? – Professor Ira Helsloot.](https://groene-rekenkamer.nl/12731/webinar-hoeveel-schadelijker-is-een-lockdown-professor-ira-helsloot/): Begin 2020 was het voor velen volstrekt duidelijk: dit kan alleen door een lockdown opgelost worden! De enige reden daarvoor was dat men de indruk had dat zo'n lockdown in China effectief was. Wetenschappelijk bewijs voor de zin ervan was er niet. De WHO had in oktober 2019 al een soort draaiboek voor pandemieën gemaakt, en daar kwam de lockdown helemaal niet in voor. Alleen Zweden lijkt de WHO richtlijnen te hebben gevolgd, de rest van de wereld experimenteerde. - [“NS rijdt klimaatneutraal”](https://groene-rekenkamer.nl/12723/ns-rijdt-klimaatneutraal/): De NS belooft haar reizigers dat zij 100% klimaatneutraal vervoerd worden. Die claim is misleidend (niet voor het eerst, zie ook hier). Evert Jesse legt uit waarom. - [Lezing Professor Schetters.](https://groene-rekenkamer.nl/12699/lezing-professor-schetters/): In deze lezing van professor Theo Schetters' op de Ontgroeningsdag, maakt hij voor een breed publiek duidelijk waarom hij de invoering van nieuwe types vaccin voor massavaccinatie onverantwoord vindt. Stoppen kan nu nog. - [Interview met professor Theo Schetters](https://groene-rekenkamer.nl/12684/interview-met-professor-theo-schetters/): Professor Theo Schetters sprak op de Ontgroeningsdag over de toekomst van corona-vaccinatie. Na de lezing trok Theo Richel hem aan zijn jas en stelde de vraag: "moet ik mij nu laten vaccineren?" - [Persbericht: GRK analyseert de RES Groningen.](https://groene-rekenkamer.nl/12661/persbericht-grk-analyseert-de-res-groningen/): De dure stroom die in 2030 op het Groningse platteland met windturbines en zonnepanelen zou kunnen worden opgewekt, is eigenlijk wegwerpstroom want er is geen plek voor op het stroomnet en er is ook geen vraag naar. - [Professor Dr. Schetters op de Ontgroeningsdag:](https://groene-rekenkamer.nl/12664/professor-dr-schetters-op-de-ontgroeningsdag/): Professor Theo Schetters hoort Van Dissel van het RIVM iets belangrijks zeggen, een noodkreet voor hulp misschien: er is al lang geen epidemie, zoek het uit! Dit kunnen we nu gaan doen. - [Het volgende coronaboek komt er aan](https://groene-rekenkamer.nl/12582/het-volgende-coronaboek-komt-er-aan/): In een eerder bericht, presenteerden we het vertaalde proefhoofdstuk "De Inentingsroes". We hebben vanaf het verschijnen van de Duitse uitgave van Corona Unmasked (opvolger van Corona Vals Alarm?)  hard gewerkt aan de vertaling en krijgen nu bevestigd dat het boek in de tweede week van juli leverbaar is. Voorbestellen kan hier. - [Verslag van de Ontgroeningsdag](https://groene-rekenkamer.nl/12540/verslag-van-de-ontgroeningsdag/): Het lijkt waarachtig een primeur. Want waren we nu werkelijk de eersten die het aandurfden om een heuse lezingenmiddag te organiseren – in levenden lijve? Met bijna 70 deelnemers, van wie uitspraken gehoord werden als: "ik zat voortdurend op het puntje van mijn stoel" en "het was als een warm bad" en zelfs "... ik ben tegen een aantal zaken heel anders gaan kijken". - [Persbericht: GRK analyseert RES Gelderland-Rivierenland](https://groene-rekenkamer.nl/12511/persbericht-grk-analyseert-res-gelderland-rivierenland/): Dat waren enkele kwalificaties uit de analyse die het RES-team maakte van de RES 1.0 Fruitdelta-Rivierenland.  In het zogeheten "bod" dat de werkgroep heeft opgesteld, wordt weinig duidelijkheid geboden over voorgenomen locaties van windturbines en zonnecentrales, maar is de voorgespiegelde energie-opbrengst wel onrealistisch hoog ingeschat. Het document en de werkwijze beantwoordt onder andere daarmee daarmee niet aan de vereiste beginselen van zorgvuldig bestuur. - [webinar 2 juni](https://groene-rekenkamer.nl/12487/webinar-reeks-zet-door/): Windmolens slurpen subsidies, geven hinder en lossen geen energieproblemen op. - [Persbericht: GRK oordeel over de RES Fryslân](https://groene-rekenkamer.nl/12472/persbericht-grk-oordeel-over-de-res-fryslan/): De voorliggende Quickscan toetst gestelde energiedoelen uit de Regionale Energie Strategie (RES), die het Rijk (Ministerie van EZK) voor 2030 oplegt aan 30 regio’s, waaronder Friesland. - [Webinar](https://groene-rekenkamer.nl/12405/webinar-2/): Steve Milloy - [Webinar.](https://groene-rekenkamer.nl/12399/webinar/): Ons stroomnet is een technisch wonder-maar wel kwetsbaar. Blackouts dreigen voortdurend, ondermeer door onbetrouwbare zonne- & windstroom en de manier waarop die wordt toegelaten op het elektriciteitsnet. - [Een advies uit de coronacrisis](https://groene-rekenkamer.nl/12224/een-advies-uit-de-coronacrisis/): De fixatie op vaccins en lockdowns van de overheid in de strijd tegen Covid-19 heeft een averechts effect: door de lockdowns wordt de opbouw van natuurlijke immuniteit vertraagd. Daardoor heeft het virus meer tijd om te muteren. De werkzaamheid van de bestaande vaccins zal steeds minder worden. De mensen zullen dus ziek blijven worden en dan helpen vaccins niet en zijn geneesmiddelen nodig. Maar voor de ontwikkeling van geneesmiddelen haalt de overheid zijn neus op. Vaccinontwikkelaar en immunoloog prof. Dr. Theo Schetters bepleit een koerswijziging. - [Publieke verklaring omtrent ivermectine | 30 maart 2021](https://groene-rekenkamer.nl/12242/publieke-verklaring-omtrent-ivermectine-30-maart-2021/): In Nederland heeft de stichting SWAB het gebruik van Ivermectine voor andere doeleinden dan onderzoek afgeraden. Daarmee is het gebruik, of althans het voorschrijven van dit middel, officieel bemoeilijkt en er is zelfs sprake van een boete van €150.000 bij overtreding van de richtlijnen. De argumentatie van de SWAB volgt de lijnen van de Europese EMA. - [Medicatie tegen corona](https://groene-rekenkamer.nl/12203/medicatie-tegen-corona/): Gedurende een aantal maanden volgen we de ontwikkelingen rond een middel met de naam Ivermectine en spreken we met mensen die verstand van medicatie hebben. De meningen lopen ietwat uiteen. Maar ook niet iedereen blijkt even goed op de hoogte van de laatste inzichten. Die discussie is dus nog niet afgerond. De meest enthousiasten van onze raadgevers hebben zich er ook tegelijk het meest in verdiept en dus volgen we de wereldwijde adoptie, toepassing en studies op de voet. We zijn dan ook bezig om een informatie-overzicht in de Nederlandse taal samen te stellen en ook een compact overzicht van de meest essentiële informatie, vragen en antwoorden. - [Beeldvorming rond kernenergie](https://groene-rekenkamer.nl/12182/beeldvorming-rond-kernenergie/): De ‘World Information Service on Energy’, kortweg WISE is vooral bron van paniekzaaierij over kernenergie en straling. De Consumentenbond gebruikt WISE bij het verstrekken van energieinformatie aan zijn leden en zou dat eigenlijk moeten heroverwegen. Dat is de essentie van een open brief die de Stichting De Groene Rekenkamer op 15 maart stuurde aan de Consumentenbond in aansluiting op een initiatief van de Stichting Elise en het bedrijf Atoom-Alliantie. - [Corona Ontmaskerd](https://groene-rekenkamer.nl/12122/corona-ontmaskerd/): Professor Sucharit Bhakdi en zijn vrouw Karina Reiss zijn in ieder geval geen anti-vaxxers, maar internationaal vermaarde deskundigen op het terrein van de microbiologie. Eerder schreven ze de bestseller Corona Vals Alarm? en in hun nieuwe boek Corona Ontmaskerd gaan ze in op de laatste ontwikkelingen en vooral op wat we allemaal nog niet weten over de werkzaamheid de veiligheid. - [Bubbelprikker reeks](https://groene-rekenkamer.nl/12077/bubbelprikker-reeks/): Waar komt al dat leven vandaan? 3.7 miljard jaar evolutie heeft aan de lopende band nieuw leven gecreëerd. Dit leven heeft op haar beurt de ruimte gecreëerd voor weer nieuw leven zodat je inmiddels overal in de biosfeer een ongelooflijke diversiteit aan levensvormen aantreft. Deze biodiversiteit is gestructureerd in specifieke ecosystemen. Deze strekken zich uit van de hydrothermale bronnen in de dieptes van de oceanen tot de besneeuwde pieken van de hoogste bergketens. Zo heeft ook het duinlandschap langs de Noordzee een uniek ecosysteem. De plekken op aarde waar deze ecosystemen zichzelf handhaven noemen wij wildernis. Het zijn immers ecosystemen die zichzelf niet volgens menselijke doelstellingen ordenen. De mens heeft echter wel invloed op de gezondheid van deze schijnbaar onafhankelijke ecosystemen. Ik formuleer mijn vraag dus anders. Hoe gezond is ons wilde duin-ecosysteem eigenlijk nog? - [Persbericht De Groene Rekenkamer](https://groene-rekenkamer.nl/12021/persbericht-de-groene-rekenkamer/): De klimaatplannen van de overheid zulIen leiden tot een inkomens herverdeling. De mensen die het zich kunnen veroorloven om te investeren in windmolens en zonnecellen krijgen extra subsidie en dat geld moet komen uit een verhoogde energierekening die vooral de minder draagkrachtigen zal treffen. Dat is een van de conclusies van een Quickscan door de Stichting de Groene Rekenkamer van de voorlopige Regionale Energiestrategie voor West Brabant. - [Klimaatreeks : zonnig Nederland](https://groene-rekenkamer.nl/11959/klimaatreeks-zonnig-nederland/): Het afgelopen jaar heb ik een aantal berichten geschreven over de sterke toename van de inkomende zonne-energie in Nederland en wijde omgeving. Zie onder andere hier en hier en hier. - [Boekvertaling](https://groene-rekenkamer.nl/11916/boekvertaling-corona-vals-alarm/): De Groene Rekenkamer werkte samen met uitgeverij De Blauwe Tijger en verzorgde een Nederlandse vertaling van een van de beste populair toegankelijke werken over corona en de crisis. Het onderstaande is gebaseerd op de tekst die wij als bijlage aan het boek hebben toegevoegd. - [Regionale Energiestrategie](https://groene-rekenkamer.nl/11886/regionale-energiestrategie/): In de loop van 2020 smeedde De Groene Rekenkamer plannen om de zogeheten RES-sen objectief en onafhankelijk te beoordelen en als dienst aan te bieden voor bestuurders. We formeerden twee multidisciplinaire teams om zich te richten op respectievelijk de RES en het schetsen van kernenergie-alternatieven voor de opgedrongen RES met wind en zon. - [Voordracht Hoorzitting Groningen](https://groene-rekenkamer.nl/11838/hoorzitting-groningen/): Figuur 1 Variatie van toevalstroom (groen) in Duitsland 2011 aangevuld met betrouwbare, vraaggestuurde stroom tot de totale vraag, over een jaar. - [Interview reeks](https://groene-rekenkamer.nl/11817/interview-reeks/): Onze filmmaker Theo Richel is terug met een reeks interviews dat licht laat schijnen op kernenergie. Dit vanuit zeer diverse invalshoeken. Weinig worden dit soort geluiden gehoord in NL media. Niet zozeer omdat kernenergie onlogisch, onhaalbaar of te onveilig zou zijn, nee,  het gebeurt zelfs niet in een publieke sfeer waarin CO2 reductie een onaantastbaar uitgangspunt heet te zijn. - [Biomassa, hout voor elektriciteit; de feiten](https://groene-rekenkamer.nl/11721/biomassa-hout-voor-elektriciteit-de-feiten/): Bij een vergelijking van de gezondheids- en milieueffecten van grootschalige verbranding van aardgas, steenkool en hout voor de productie van elektriciteit, blijkt dat steenkool ten aanzien van de emissie van NOx, CO2, SO2 en fijnstof er het slechtst vanaf komt. Aardgas is in alle opzichten het gunstigst. Biomassa scoort vooral slecht op de emissie van vluchtige organische stoffen. Kleinschalige biomassacentrales blijken slechter voor de gezondheid en vervuilender voor het milieu dan energiecentrales met bijstook van biomassa. Nu kolencentrales in Nederland grote hoeveelheden biomassa gaan gebruiken, is import van houtpellets uit de USA en waarschijnlijk ook Canada noodzakelijk. Het verzet tegen het grootschalig kaalkappen van bossen neemt daar toe. Het merendeel van de houtpellets uit het Z.O. van de USA zal de eerstkomende jaren niet aan de milieueisen van de Nederlandse Overheid kunnen voldoen. - [Het duurste feestje ter wereld](https://groene-rekenkamer.nl/11692/het-duurste-feestje-ter-wereld/): Wie zich verdiept in de gewoonten van het Corona-virus, zal snel merken dat het de voorkeur geeft aan speciale werktijden. Het virus werkt het liefst tegen het einde van de week, van donderdag tot zaterdag, en het liefst aan het begin van de week. Dit patroon is zichtbaar op alle grafieken van de dagelijks bevestigde infecties in zowel de Duitse deelstaten als in de kantons van Zwitserland en Europese landen, gedurende de afgelopen 6 weken (grafiek 1 en grafiek 2). Het is duidelijk dat het virus in het weekend niet werkt, aangezien de meeste testlaboratoria gesloten zijn - maar waarom vrijdag? - [Nieuw journalistiek platform](https://groene-rekenkamer.nl/11663/nieuw-journalistiek-platform/): Volgers van De Groene Rekenkamer delen over het algemeen onze zorgen over de huidige 'mainstream media'. Ondermeer in het verlengde van Eisenhower's waarschuwing (afscheidsrede), is er een structureel gevaar voor doelgerichte eenzijdigheid en de manifestatie van "belangen". Manipulatie van zienswijzen en ideeën is een markt op zich en leidt zelfs tot "gratis nieuws" zoals bij het platform nu.nl. Terwijl iedereen weet dat er geen gratis lunch bestaat, maar toch... Zouden journalisten hun werk goed doen, dan hadden wij minder of zelfs geen bestaansrecht – zulks natuurlijk afhankelijk van het criterium voor 'goed'. Ook het negatieve wereldbeeld uit het 'nieuws' baart ons zorgen – omdat het positieve ons eenvoudigweg niet bereikt. Om deze en meer van deze redenen onze interesse voor nieuwe initiatieven die verbetering kunnen brengen in de nieuwsgaring en vooral in de analyse van het nieuws. Wij brengen daarom een nieuw journalistiek platform onder de aandacht, genaamd: "We Make The News". - [Epidemie, vrijheid en politiek](https://groene-rekenkamer.nl/11638/epidemie-vrijheid-en-politiek/): is een door ingenieur-wetenschappers en journalisten opgerichte stichting met als missie: Cijfermatige controle van economische en/of wetenschappelijke aannames, berekeningen alsmede de daar aan gekoppelde conclusies … ( Epidemie vrijheid ) –> Lees hier verder … - [Sterfte griep in perspectief (week 18)](https://groene-rekenkamer.nl/11613/griep-in-doden-perspectief/): Temidden van de pandemie is het goed om - wederom - te doen aan relativisme. Dit keer geen stralingsrelativisme, PFAS-, kooldioxide- of klimaatrelativisme. Maar enig relativisme rondom sterfgevallen in het griepseizoen. Wat verwacht u? Een piek in de EU toch zeker, na weken van exponentiële groei in het Covid-19 pandemonium van toch zeker 6 weken. - [Pleidooi tegen de huidige Covid-19 overreactie](https://groene-rekenkamer.nl/11594/pleidooi-tegen-de-huidige-covid-19-overreactie/): Kiel, 26 maart 2020 ( Pleidooi tegen de huidige Covid-19 overreactie ) - [Koraal in veel betere staat dan de wetenschap](https://groene-rekenkamer.nl/11356/koraal-in-veel-betere-staat-dan-de-wetenschap/): Op 31 oktober 2019 hadden we een geweldig evenement in Leiden. Voor een afgeladen zaal deed professor Ridd zijn verhaal over de het Grote Barrièrerif, de koraal levenscyclus en evolutie, de effecten van temperatuurschommelingen en de onbereikbaarheid voor sediment van de Australische deeltijdrivieren, het voorbehoud ten aanzien van de effecten van verzuring, enzovoorts. - [Wat iedereen moet weten over PFAS](https://groene-rekenkamer.nl/11300/wat-iedereen-moet-weten-over-pfas/): Een ‘angstdingetje’. Van het technisch-wetenschappelijke soort: PFAS. Er valt veel over te zeggen, maar ik geef hier vooral context. - [Van-het-gas-af is en blijft onzinnig](https://groene-rekenkamer.nl/11370/van-het-gas-af-is-en-blijft-onzinnig/): Na de eerste publicaties over de extreme kosten van dit besluit is het héél stil geworden. En lijkt het nu of het Nederlandse volk zich bij dit besluit gewoon neerlegt. Dat zouden we niet moeten doen, want we worden gewoon beduveld. - [Australië in brand](https://groene-rekenkamer.nl/11197/australie-in-brand/): Ik bleef zoveel horen over de bosbranden in Australië die het gevolg zijn van of gedreven worden door "klimaatverandering" of "opwarming van de aarde" dat ik me geroepen voelde om eens te kijken naar wat er met de regenval is gebeurd. Hier is honderdnegentien jaar Australische regenval: - [Klimaatverandering en de Industriële Revolutie](https://groene-rekenkamer.nl/11061/klimaatverandering-en-de-industriele-revolutie/): In 1853 vond bij Wydale Hall in Yorkshire, Engeland de eerste gedocumenteerde bemande zweefvlucht plaats. Het toestel was gebouwd door Sir George Cayley, met aan boord zijn koetsier, die volgens de overlevering hierna ontslag nam met als motivatie dat hij aangenomen was als koetsier, niet als piloot. - [Donatie-oproep en jaaroverzicht DGRK 2019](https://groene-rekenkamer.nl/10792/jaaroverzicht-2019/): In het navolgende zal ik het afgelopen half jaar met u doornemen. Alvorens de plannen voor het najaar en de toekomst in het algemeen te schetsen. Dit samen met ontwikkelingen die de noodzaak van het bestaansrecht van onze stichting onderstrepen. - [Energiereeks : De Rol van Kernenergie](https://groene-rekenkamer.nl/10738/energiereeks-kernenergie/): “Kerncentrales hebben nog nooit winst gemaakt" kopte het Brabants Nieuwsblad/De Stem op 31 juli 2019. Deze uitspraak was gebaseerd op een onderzoek van het Duitse DIW Berlin, waarin vervolgens gesteld wordt dat alle afgeschakelde, draaiende en geprojecteerde 674 kerncentrales in de wereld financieel zijn doorgelicht. Conclusie was dat geen van de kerncentrales ooit winst heeft gemaakt en dat de kerncentrales over hun levensduur gemiddeld per stuk 5 miljard verlies draaien. Volgens het artikel zijn de kerncentrales nooit vanwege een financieel motief gebouwd, maar altijd om militaire redenen. Dit zijn nogal krasse uitspraken. Let wel; het zou wereldwijd gaan over 3 biljoen (3.000 miljard) euro. Dat gat vul je niet zo maar even. - [Susan Crockford in Nederland](https://groene-rekenkamer.nl/10703/haagse-school-ontvangt-ijsbeerdeskundige/): Wij mochten Dr. Susan Crockford verwelkomen in Nederland, waar zij enkele voordrachten heeft gehouden over de ijsbeer. De Groene Rekenkamer bood een fraaie setting in de Haaienzaal in Blijdorp - Door zijn 'knuffeligheid' vergeten we wel eens dat de ijsbeer, net zoals de haai, een roofdier is... - [De gevolgen van biomassahonger, ecologen-lobby en perverse verdienmodellen](https://groene-rekenkamer.nl/10680/de-gevolgen-van-biomassahonger-ecologen-lobby-en-perverse-verdienmodellen/): In de boswachterij Schoorl en omgeving zijn sinds midden 19e eeuw bomen geplant (om het stuivende zand vast te leggen), die geleidelijk aan een grote betekenis hebben gekregen voor alle functies die bij bos horen (ecologie, houtvoorziening , recreatie, toerisme en beschutting). Een oase voor de wijde omgeving, die het karakter van een open landschap heeft. - [De ongemakkelijke waarheid over IJsberenpopulatie](https://groene-rekenkamer.nl/10658/ongemakkelijke-waarheid-over-ijsberenpopulatie/): Als tweede lezing in onze reeks "iconen van het klimaatalarmisme". - [Stikstofadvies aan de Tweede Kamer](https://groene-rekenkamer.nl/10602/stikstofadvies-aan-de-tweede-kamer/): Op uitnodiging van de vaste Tweede Kamercommissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, traden wij op met een zogeheten "position paper". Zie hier de videoregistratie in een compilatie van drie bijdragen, ook van Geesje Rotgers en Vogelaar, verbonden aan het Mesdag fonds. - [Gaat het Koraal ten onder aan Klimaatverandering?](https://groene-rekenkamer.nl/10584/gaat-het-koraal-ten-onder-aan-klimaatverandering/): Als eerste lezing in onze reeks "iconen van het klimaatalarmisme". - [Publieksconsultatie over het zogeheten klimaatplan](https://groene-rekenkamer.nl/10528/publieksconsultatie-over-het-zogeheten-klimaatplan/): In de zomer is er vanuit de overheid een zogeheten "publieksconsultatie" gestart om uit de samenleving reacties te peilen omtrent de grootschalige en ingrijpende "klimaatplannen" die voortkomen uit de hier onlangs gewraakte "klimaatwet". Inmiddels is op 4 oktober de mogelijkheid om te reageren geëindigd. - [Wat is nu eigenlijk die “stikstofkwestie”?](https://groene-rekenkamer.nl/10350/wat-is-nu-eigenlijk-die-stikstofkwestie/): Vanwege de actualiteit van de "stikstofdiscussie" en -wetgeving bij het stilleggen van een deel onze economie, vonden we het belangrijk om deze kwestie in objectief perspectief te plaatsen. Vele artikelen werden al gemaakt die de beperkingen van ammoniakuitstoot tot onderwerp hadden (veelal van Jaap Hanekamp, zie bijvoorbeeld hier in 2015 of hier in 2017 of hier in 2018), maar de actuele beperkingen betreffen de stikstofverbindingen in zijn algemeenheid. Hoe zit dat nou? Waar gaat dit nu weer over, vraagt de verbaasde toeschouwer zich af. - [De Groene Rekenkamer stort zich op de Processierups](https://groene-rekenkamer.nl/10216/de-groene-rekenkamer-stort-zich-op-de-processierups/): Wij blijken gefascineerd door de eikenprocessierups. Er is al zoveel gezegd en geschreven, wat voegen wij daar nog aan toe? Wij streven naar een totaalvisie, zo ook hier voor dit beestje. Een integratie van invalshoeken en informatie, de verhouding tot de mens, maar zeker ook de persoonlijke beleving en maatschappelijke reacties op de plaag, de biodiversiteit, de eikenlanen en vermeende monocultuur, tot en met het misbruiken als een manier om het eigen bestaansrecht of broodwinning zeker te stellen. Van biologie en ecologie tot economie in modern en historisch perspectief. - [Hoe de Eikenprocessierups werd ingezet voor klimaatalarmisme](https://groene-rekenkamer.nl/10108/klimaatobsessierups/): Sinds 2016 hangen door heel Nederland eikenlanen vol gevarenlintjes, die voor de Eikenprocessierups waarschuwen. De soms ondraaglijke jeuk is zo echt als de eikenlanen ons dierbaar zijn. Maar het kunstmatig opkloppen van angst voor irriterende biodiversiteit is een Nederlands fenomeen, te herleiden tot klimaatactivisten van Wageningen UR en (inter)nationale partners. Daarbij poogt men een verband tussen gezondheidsgevaar en CO2 tussen de oren te krijgen, voor baantjes en subsidies. Er worden fouten gemaakt in de bestrijding en tegelijkertijd rijzen bestrijdingskosten de pan uit. - [DGRK volgt het hittegolven debat](https://groene-rekenkamer.nl/10226/dgrk-volgt-het-hittegolven-debat/): Enkele dagen geleden publiceerden we de analyse van Theo Wolters over de hittegolvendiscussie, die in nagenoeg dezelfde vorm ook op Climategate verscheen.Er wordt op sociale media behoorlijk over gepraat, maar het KNMI komt niet met een reactie. - [Gekwantificeerde Vliegschaamte](https://groene-rekenkamer.nl/10181/vliegschaamte-met-getallen/): Vliegschaamte is intussen een ingeburgerd begrip. Zelfs Elseviers Weekblad wijdde er vorige maand een artikel aan, met nuttige tips om minder te vliegen, minder geld uit te geven en toch ergens heen te gaan. Als vliegtuigbouwer heb ik daar wat moeite mee. Vliegen is een bedrijfstak die economisch zijn eigen broek op houdt, en als vliegen “te goedkoop” is betekent dat in feite het beslag op schaarse middelen ook dienovereenkomstig beperkt moet zijn, althans ten opzichte van de totale produktie. Om dit te onderbouwen hierbij wat cijfers over brandstofverbruik en CO2 uitstoot van luchttransport. - [“Weghomogeniseren” hittegolven KNMI terecht?](https://groene-rekenkamer.nl/10171/verdwenen-hittegolven-knmi/): Het gaat niet om homogenisatie, het gaat over de manier waarop die hier is uitgevoerd. Dat wisten we bij de GRK redactie al wel, maar we zien dat de KNMI communicatielijn lijkt te bestaan uit a) negeren van het onderzoek en b) het het wijzen op de noodzaak van een homogenisatie die nou eenmaal voor trendanalyses vaak nodig is. - [DGRK staat stil bij de maanmissie](https://groene-rekenkamer.nl/10130/dgrk-staat-stil-bij-de-maanmissie/): Leven op de maan zou op zijn minst een uitdaging zijn. Een totaal van twaalf Apollo-maanwandelaars tussen 1969 en 1972 brachten opgeteld zo'n 80 uur door op het oppervlak van de maan. Uiteraard moesten ze hun eigen voedsel, water en lucht meenemen om te ademen. - [Klimaatbeleidkosten en Betrouwbaarheid](https://groene-rekenkamer.nl/10095/klimaatbeleidkosten-en-betrouwbaarheid/): Het is verhelderend van tijd tot tijd de balans op te maken en te laten zien waar we staan. In dit geval het vaderlandse energie- en klimaatbeleid, de onderliggende klimaatwetenschap en de gang van zaken rond de kostenberekeningen. - [Waarom multinationals en milieuclubs samenwerken](https://groene-rekenkamer.nl/9996/waarom-multinationals-en-milieuclubs-samenwerken/): Milieuclubs en multinationals trekken steeds vaker samen op in hun lobby voor ‘groen beleid’. Een speltheorie verklaart het wederzijds voordeel. - [En hybride vliegen, is dát dan een goed idee?](https://groene-rekenkamer.nl/9920/en-hybride-vliegen-is-dat-dan-een-goed-idee/): In een vorig artikel kon ik uitleggen dat volledig elektrische aandrijving voor luchttransport zinloos is. Immers, overgaan op elektriciteit voor de aandrijving vraagt om een toenemende produktie hiervan, en omdat de wind niet harder gaat waaien, en windparken ook niet sneller aangelegd gaan worden als we luchttransport elektrificeren zal de extra benodigde elektriciteit geheel opgewekt worden door de bronnen die nu ook het gat vullen tussen variabele vraag en variabel aanbod, en dat zijn primair fossiele brandstoffen. - [Klimaatwet wordt een feit](https://groene-rekenkamer.nl/9930/klimaatwet-wordt-een-feit/): Vandaag gaat het gebeuren. Het wetsvoorstel wordt bekrachtigd door de Eerste Kamer. Eventueel aanwezige twijfels bij VVD en CDA zijn ondergeschikt gemaakt aan het belang van het behoud van de coalitie. De senatoren van de PVV en misschien die van 50Plus zullen tegenstemmen en FvD komt te laat in de Eerste Kamer om weerstand te kunnen bieden tegen deze zogenaamde klimaatwet. - [Klimaatwet Opinie van een Senator](https://groene-rekenkamer.nl/9939/klimaatwet-opinie-van-een-senator/): We geven het woord aan Dannij van der Sluijs, senator in de Eerste Kamer voor de fractie van de PVV. - [Warme aarde, koel hoofd](https://groene-rekenkamer.nl/9888/warme-aarde-koel-hoofd/): "Warme aarde, koel hoofd", dat is de titel van het jongste boek van de hand van Simon Rozendaal, wetenschapsjournalist en ondermeer bekend van zijn artikelen in de NRC en Elseviers Weekblad, en van zijn overige boeken. ## Pagina's - [GRK PDF Files](https://groene-rekenkamer.nl/grk-pdf-files/): adviesaangates AP004502 Beleidsplan kompleet Blix bullshitbingo Burdon et al Comparing Opportunities To Reduce Health Risks Consultatiedocument Programma Duurzaamheid CorrespWise Cuttler-CommentRadLevelEvacuations Daoust DDT_Africa edwards eeb2008 Else4Stralingstekort Energieneutraal def Garwin - Evaluating and Managing Risk Het gifschip inkijk Het Wereldbestuurfonds1defversie5PDF Het Wereldbestuurfonds2-defversie5PDF Inquiry Sees Chaos in Evacuations After Japan Tsunami - NYTimes LancetFukushima LNT_Saji2012 08 30_rev-1 ppt pa513 RiskTengs The Panic Over Fukushima - WSJ Trabidou.rpd_.ncq269.full_ Wilson _de_productiviteit_van_Noordze_en_Waddenzee_ 090327-employment-public-aid-renewable 090327-employment-public-aid-renewable_0 acp-10-2053-2010 Ammoniakbeleid Antwoord_aan_Christiansen bakerhoel Barbara_Erickson Bate battle-of-the-grids Bedenkingen_Duurzaamheid Bergkamp-Hanekamp_PP_ Bergkamp-Hanekamp_REACH_ Beyond_Zero-tol_Env_Liab__ Brief_aan_CE Brief_aan_Cie_VROM_Tweede_Kamer Brief_aan_KNMI BriefVolkskrant__2_ Brndstofmix CE_aan_Tweede_Kamer CE-aan_GRK cepos chen ChernobylandLNT Chesser Baker 06 Chernobyl ChinMedJ Cloramphenicol_Env_Liab__ Colorado Shale Gas Copper Cuttler d_tussen_fosfaat_en_visproductie-toelichting DaaromAtoomstroom De_ontwikkelingshulp_moet_radicaal_anders Delpoux2 derzoek-besprekingproefschriftwietjanssen_2_ DioxineBundesUmweltAmt DioxineHogerevisnormen DioxineJapan DioxineScience DioxinMuellerRealen Dr_INA_INA_by_LDR_Irrad Dr_INA_Rad_Res_lpr1 Dr_INA_Rad_Res_lpr2 Dr_INA_Rad_Res_TL Draak-tiran dub011-ok eberstadt ebn_focus_on_dutch_gas_2012 Energievisie2050 Env_Health_ch_4 eonwindreport2005 EUDiox Fijnstof_NRC_ firewallsandwebinar FolderGRK Formulier automincasso 'Foute wetenschap en hyster... FrankeReiner GasuitRusland GazetvanAntwerpen20120117 Germany_Study_FINAL GraingerPNAS Groenboek HOEBINK_heeft_taart_niet_verdiend_10-02-2010 hormese95 Hormesis_Hanekamp-Bast_ IUCN Karam kauffman Kauffman2 Kauffman3 KevBuism Kolen- en kerncentrales kunnen dicht KostenWindpark LachendeZonChristiansen LancetYushenko Led en Lood Malthus_was_geen_Neo-_Malth__ Methaanwinning uit grondwater Mossman nevelwoud Nuclear2050 NuclearEnergyAndPublicTrust(2) Nwsbrf1 Nwsbrf2 Nwsbrf3 Nwsbrf4 Nwsbrf5 Nwsbrf6 Nwsbrf7 Nwsbrf8 Nwsbrf9 onecentury Ontbossing parsons plan_Perkpolder_klimaatbestendig Pollycove printspaarlamp ps38 ps41 PZC20120128 Radiation_Risk_and_Ethics RadRes_2000_Low_Dose_Pierce_RR21-99_ Ravnskov Reactie_CE_op_Vraagtekens Redacteuren_aan_GRK regelbaarheid REPORTAnalysisofwindNov2008toDec2010 Richel NWT rjulianpreston Rockwell rpdp20031044331_Muirhead_ RTW_20over_20CE-reactie Soens Straling NWT StralingstekortDemo2 StralingstekortInhoud studie_windenergie_mei_2006 SulfaatBsB Supplements_EnvLiab_ Tarragrond_DDT_drins_ The_Cautious_Society__HAN_ The-World-Wide-Government-Fund-_1_ TOW tp157 tsaeche Tsjernobylwerkers Udo UnderexposedAdNWT Vraagtekens VragendeMos WadeAllison Wakeford Webinarfolder werkgelegenheidseffecten-door WindenCO2_printversie Wise World-Wide-Government-Fund-_2_ WRR WRRwind Zeekracht - [Search Test](https://groene-rekenkamer.nl/search-test/): SEARCH WP - [Dioxin, Pfas and the nonsensical chemophobia](https://groene-rekenkamer.nl/chemicalien/dioxin-pfas-and-nonsensical-chemophobia/): January 17, 2024 by Theo Richel. - [Doneer BMRK](https://groene-rekenkamer.nl/doneer-bmrk/): Home » - [RIVM-referenties](https://groene-rekenkamer.nl/rivm-referenties/): In september 2023 it became apparent that weekly reports on the RIVM (corona epidemiological updates) which were previously archived and as a group were accessible through a specific link, became inaccessible. The reports themselves were used as input for research and the list of references requires a static link. - [wpg](https://groene-rekenkamer.nl/wpg/): Lees hier de WPG-petitie aan de leden van de Eerste Kamer - [Dioxine, Pfas en de onzinnige chemofobie](https://groene-rekenkamer.nl/chemicalien/dioxine-pfas-en-de-onzinnige-chemofobie/): door Theo Richel. - [BMRK donatiepagina](https://groene-rekenkamer.nl/bmrk-donatiepagina/): Ondersteun ons met een donatie - [Mailinglijst](https://groene-rekenkamer.nl/mailinglijst/): Schrijf u in voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van nieuwe artikelen en evenementen (webinars, Ontgroeningsdag, lezingen, enz.). - [HomeDec2021](https://groene-rekenkamer.nl/homedec2021/): is een door ingenieur-wetenschappers en journalisten opgerichte stichting met als missie: Cijfermatige controle van economische en/of wetenschappelijke aannames, berekeningen alsmede de daar aan gekoppelde conclusies .. --> Lees hier verder ... - [Artikelen Test](https://groene-rekenkamer.nl/artikelen-test/): By Rypke Zeilmaker|2026-06-25T11:19:26+02:0025 juni 2026| - [Grafiek600MA](https://groene-rekenkamer.nl/grafiek600ma/): Deze bronnen zijn afkomstig uit het artikel The Positive Impact of Human CO2 Emissions on the Survival of Life on Earth (2016) van dr. Patrick Moore, mede oprichter van Greenpeace http://ecosense.me/ecosense-wp/wp-content/uploads/2012/12/CO2-Emissions.pdf . Het artikel is aanbevolen, maar inmiddels verwijst Patrick Moore zelf naar dit artikel van Ed Hoskins, voor de laatste stand van zaken:  https://edmhdotme.wordpress.com/climate-sensitivity-guiding-climate-policy/ - [Corona Landingspagina](https://groene-rekenkamer.nl/corona-landingspagina/): Naast diverse artikelen over de ziekte Covid-19, het coronabeleid en een oplossing voor de crisis, publiceert De Groene Rekenkamer op deze pagina enige achtergrondinformatie en verwijzingen naar enkele misschien wat minder bekende bronnen. - [Intake gesprek](https://groene-rekenkamer.nl/intake-gesprek/): We zijn ook telefonisch bereikbaar: - [RES Analyse](https://groene-rekenkamer.nl/res-analyse/): RES ANALYSE - [Over RES](https://groene-rekenkamer.nl/over-res/): Wat is het en hoe krijgt u ermee te maken - [RES landingspagina](https://groene-rekenkamer.nl/res-landingspagina/): Alle provincies en gemeenten in Nederland hebben in 2020 te maken met een overweldigende extra wettelijke taakstelling: - [Over DGRK](https://groene-rekenkamer.nl/over-dgrk/): De Groene Rekenkamer - [RES Quickscan](https://groene-rekenkamer.nl/res-quickscan/): De Regionale Energie Strategie (RES) is een instrument om regionaal invulling te geven aan de klimaatafspraken die Nederland heeft gemaakt in het klimaatakkoord. Daarbij is Nederland verdeeld in 30 'energieregio's'. Alle regio's dienen gezamenlijk 35 TWh aan vermogen te installeren. Vermogen mag worden aangelegd in de vorm van: - [Sitemap](https://groene-rekenkamer.nl/sitemap/): XML sitemaps - [Auteurs](https://groene-rekenkamer.nl/auteurs/): Karel Beckman is freelance journalist, gespecialiseerd in energie. Hij schrijft onder meer voor Natural Gas World en is voormalig hoofdredacteur van de energieplatforms Energy Post en European Energy Review. Hij is tevens auteur van het politiek-filosofische werk De Staat Voorbij (2017), en mede-auteur, met Frank Karsten, van De Democratie Voorbij. Zijn nieuwste, nog niet uitgegeven boek is Freedom of Government – The New Human Right. Zijn werk is te vinden op zijn website The Friendly Society. Volg hem op Twitter (@FreedomofGovt) en Facebook. - [Klimaatontkenners](https://groene-rekenkamer.nl/klimaatontkenners/): We realiseerden ons bij DGRK dat er geen goede overzichten zijn van de partijen in het klimaatdebat, terwijl het publiek graag het betoog van beide zijden zou willen aanhoren. Het gebrek aan een eenvoudig overzicht sluit nauw aan bij de zogenaamde 97%-claim die vaak wordt herhaald. Zodra je je in de materie verdiept, kom je de opponenten pas tegen. Maar wie zijn dan die wetenschappers precies? En, indachtig de onder druk staande academische vrijheid, wat zijn de affiliaties en consequenties voor de loopbaankansen? Dus hier: wat gebeurt er zodra je als "ontkenner" wordt gebrandmerkt? - [Stralingstekort e-book (ePub)](https://groene-rekenkamer.nl/stralingstekort-ebook-epub/): Een digitaal boek in het ‘epub’-formaat dat in principe voor alle e-readers acceptabel is (Sony, iPad enz). Zodra de betaling is ontvangen wordt het iBook naar uw e-mail adres gestuurd. NB: deze file moet U zelf (via een usb-verbinding bijvoorbeeld) op uw reader zetten. - [test citaat 1234](https://groene-rekenkamer.nl/test-citaat-1234/) - [Disclaimer](https://groene-rekenkamer.nl/disclaimer/): Disclaimer - [Privacyverklaring (EU)](https://groene-rekenkamer.nl/privacyverklaring-eu/): Privacy verklaring (EU) - [Cookie beleid](https://groene-rekenkamer.nl/cookie-beleid/): Cookie beleid - [Video 4](https://groene-rekenkamer.nl/video-4/): Op deze pagina presenteren we u een serie videofilms die in opdracht van- en door- de Groene Rekenkamer de afgelopen jaren zijn gemaakt. - [Video 3](https://groene-rekenkamer.nl/video-3/): Op deze pagina presenteren we u een serie videofilms die in opdracht van- en door- de Groene Rekenkamer de afgelopen jaren zijn gemaakt. - [Video 2](https://groene-rekenkamer.nl/video-2/): Op deze pagina presenteren we u een serie videofilms die in opdracht van- en door- de Groene Rekenkamer de afgelopen jaren zijn gemaakt, periode 2005 – 2007 - [Nieuws-archief](https://groene-rekenkamer.nl/nieuws-archief/): Een juweel van een levensverhaal. Bevrijdingsdag 5 mei 2026 door Huib Kraaijeveld Velen kennen wel Simon Wiesenthal, als nazi-jager. Vandaag zet de Groene Rekenkamer de schijnwerper op iemand anders uit deze generatie. Een in 1914 geboren kind uit Łódź dat opgroeit temidden van fanatisme en oorlog, gemarteld wordt door de Gestapo, zijn hele familie verliest in Auschwitz — en dat vervolgens zijn leven wijdt aan één overtuiging: dat vrijheid begint in het hoofd. Dit - [Loket](https://groene-rekenkamer.nl/loket/): Wilt u een lezing organiseren en wenst u een spreker van De Groene Rekenkamer? - [Quick Scan](https://groene-rekenkamer.nl/quick-scan/): Lokale overheden kunnen een beroep doen op De Groene Rekenkamer om plannen te beoordelen op inhoudelijk realiteitsgehalte. - [“Kankerverwekkende stoffen”](https://groene-rekenkamer.nl/kankerverwekkende-stoffen/): De term "kankerverwekkende stof" is gemeengoed bij publiek en als hardnekkig fenomeen bij uitingen in de media. In dit kwestie-artikel zien we in de discrepantie tussen de met dit begrip samenhangende voorstelling van zaken en de feitelijkheden rond kanker, aanleiding om het onderwerp overzichtelijk te bespreken. Relativering is daarbij ons doel en het wegnemen van ongegronde reden tot zorg omtrent voeding of andere stoffen waar men mee in aanraking kan komen. - [Debat](https://groene-rekenkamer.nl/debat/): In principe is iedereen het er wel over eens: voor waarheidsvinding en wetenschap in het algemeen is een vrij debat van levensbelang. Maar wat nu als puntje bij paaltje komt? Als instituties en de politiek bepaalde financiering ervan en de cultuur er toe leiden dat er sprake is van groepsdenken op grote schaal? Dan wordt debat met de dissonanten als onwelgevallig ervaren. Dan staan zij "buiten de groep" en "verdienen geen podium". Selectieve onderdrukking en conformering aan het meerderheids-standpunt bepalen al decennia lang de diversiteit in ideeën in de "klimaatwetenschap", maar ook op andere gebieden staat politiek-wetenschappelijk conformisme een objectief debat in de weg. - [Zuivere Begrippen](https://groene-rekenkamer.nl/zuivere-begrippen/): De problemen waarmee onze samenleving en cultuur zich geconfronteerd ziet, hebben een basis in de ideeënvorming. De verwarring en chaos die hier in is gecreëerd, wordt weerspiegeld in en tegelijkertijd gedragen door het gehanteerde taalgebruik en met name het misbruik. Begrippen (Engels: concepts) dienen ten alle tijde helder gedefinieerd te zijn en in de juiste context te worden gebruikt. Op vele gebieden en vooral bij klimaat en ook in zekere mate bij kwesties met gezondheid en milieu, ziet men slordig gebruik van woorden, die niet alleen communicatie verstoren, maar zeker ook de cognitief vermogen zélf aantasten. Geldige generalisaties zijn immers niet mogelijk met onjuist gevormde concepten. - [Paradigma en wetenschap](https://groene-rekenkamer.nl/kwestie-wetenschap/): De 97% mythe blijft hardnekkig bestaan bij hen die er in wensen te geloven. Maar ontegenzeggelijk staat de mainstream (klimaat-) wetenschap in de stand van een dominante CO2-hypothese. Ofschoon het nog niet eenvoudig is om dat AGW-idee (Anthropogenic Global Warming) in een eenduidige hypothese te vangen (het gebeurt zelden expliciet), kunnen we wel degelijk spreken van een "paradigma". Het is een uitgangspunt geworden dat zichzelf lijkt te bevestigen in de belevingswereld van de deze subdiscipline. Er zijn ook velen die het een 'theorie' noemen, ofschoon dan wel een niet-stringente definitie van theorie wordt toegepast. Omdat de 'onzekerheden' in de numerieke uitwerking van de 'theorie' nog zo groot zijn, is het lastig om onderscheid te maken in de ernst van de te verwachten opwarming; deze loopt van 'mild' (en moeilijk te onderscheiden van natuurlijke variabiliteit) tot dusdanig groot dat van 'catastrofaal' gesproken kan worden: tipping points worden overschreden bij landgebonden ijsmassa's (Groenland) waardoor grootschalige zeespiegelstijging "in betrekkelijk korte tijd" zou optreden. Deze stand van zaken vindt zijn weerslag in de uiteenlopende scenario's van het KNMI, waarbij het ernstigste scenario spreekt over 1.0 m in de komende eeuw, te vergelijken met 0.2 m in het "huidige" tempo. - [Eisen aan een Energietransitie](https://groene-rekenkamer.nl/kwestie-energietransitie/): Ieder ontwerp van een technisch artefact begint normaal gesproken met een pakket van eisen. Soms impliciet maar, zeker voor het serieuzere werk, als het goed is expliciet. Met wat er nu gaande is in de Westerse wereld, lijkt het alsof er toch hele vreemde uitgangspunten zijn gehanteerd voor "de energietransitie". In dit kwestie-artikel zetten we het een en ander op een rij. - [Duurzaam streven](https://groene-rekenkamer.nl/duurzaam-kwestie/): Het woord duurzaamheid is een begrip waarmee men moet oppassen omdat de objectieve betekenis gaandeweg vermengd is geraakt met een ideologische lading. Het is dan ook niet verwonderlijk, dat slordig taalgebruik en dito denkwijzen aan de basis liggen van talloze communicatiestoornissen, reclame-uitingen, dubbelzinnigheden en halve waarheden. - [Ontgroeningsdag 2019 materiaal](https://groene-rekenkamer.nl/ontgroeningsdag-2019-materiaal/): Hieronder staat het videomateriaal verzameld dat inmiddels beschikbaar is. - [HOOFDVRAGEN](https://groene-rekenkamer.nl/hoofdvragen/) - [De Cartoon Kalender 2019](https://groene-rekenkamer.nl/winkel/de-cartoon-kalender-2019/): We hebben nog een zeer beperkt aantal Josh-kalenders voor 2019. Wij hebben deze speciaal nog laten maken ter ere van de Ontgroeningsdag 2019 en daar vonden zij dan ook grif aftrek. Het is nog geen mei, dus dan is het zéker de moeite waard om deze te bestellen. Zolang de voorraad strekt! - [Kalender 2019](https://groene-rekenkamer.nl/kalender-2019/): We hebben nog een zeer beperkt aantal Josh-kalenders voor 2019. Wij hebben deze speciaal nog laten maken ter ere van de Ontgroeningsdag 2019 en daar vonden zij dan ook grif aftrek. - [Blauwe planeet in groene kluisters](https://groene-rekenkamer.nl/winkel/blauwe-planeet-in-groene-kluisters/): Wetgeving inzake emissiebeperkingen en buitensporige angst voor de opwarming van de aarde zijn het laatste wat we nodig hebben met een wereldwijde economische recessie. - [Het Gifschip](https://groene-rekenkamer.nl/winkel/het-gifschip/): Het Gifschip Jaffe Vink schreef over het journalistieke schandaal van de Probo Koala. Hij onderzocht wat er werkelijk gebeurde rondom deze dump van scheepsafval in de Ivoriaanse havenstad Abidjan en concludeert: ‘Het is duidelijk dat het afval nooit zo gedumpt had mogen worden. Het was een stinkende en bijtende smurrie. Maar er zat geen dodelijk gif in het afval. De Volkskrant en Greenpeace zijn handelaren in angst.’  PRIJS: € 12,55 inclusief verzending This form requires JavaScript, enable it in your browser. Email: Naam: Straat: Huisnummer: Postcode: Stad: Land: Het Gifschip Total: € -Betaal - [Stralingstekort – Boek](https://groene-rekenkamer.nl/winkel/stralingstekort-boek/): Dit is de angst van vele mensen en die angst is volstrekt onterecht, zo blijkt uit een dikke stapel wetenschappelijk onderzoek van de laatste 30 jaar. Straling is alleen in extreem grote hoeveelheden gevaarlijk (en de kans dat u daarmee wordt geconfronteerd is extreem klein). In lagere doses is straling juist goed voor ons, en daarmee onderscheidt straling zich niet van vitamines, vet, alcohol, vuur of water. - [Stralingstekort e-book](https://groene-rekenkamer.nl/winkel/stralingstekort-ebook/): Een digitaal boek in het ‘epub’-formaat dat in principe voor alle e-readers acceptabel is (Sony, iPad enz). Zodra de betaling is ontvangen wordt het iBook naar uw e-mail adres gestuurd. NB: deze file moet U zelf (via een usb-verbinding bijvoorbeeld) op uw reader zetten. - [De Staat Van Het Klimaat](https://groene-rekenkamer.nl/winkel/de-staat-van-het-klimaat/): Gelekte e-mails wierpen nadien echter een bedenkelijk licht op de wetenschappelijke integriteit van klimaatonderzoekers en in het laatste IPCC-rapport werden opmerkelijke fouten ontdekt. - [Onbeperkt klimaatneutrale stroom](https://groene-rekenkamer.nl/winkel/onbeperkt-klimaatneutrale-stroom/): “De grote waarde van deze publicatie ligt in de samenhangende behandeling van de verschillende aspecten. Windenergie, bijvoorbeeld, wordt eerst geïsoleerd behandeld en dan in samenhang met de andere methoden om elektriciteit op te wekken. Vele andere bekende beschouwingen blijken eenzijdig en hebben daarmee wellicht ongewild het karakter van propaganda voor een bepaalde vorm van opwekking. Vele deelnemers aan de discussie laden daardoor terecht de verdenking op zich niet geheel belangeloos te staan ten opzichte van het complexe probleem van de elektriciteitsvoorziening. Vaak worden de voordelen van een bepaalde manier van opwekken breed uitgemeten en de nadelen verzwegen of gebagatelliseerd, of omgekeerd. - [Global Resource Depletion](https://groene-rekenkamer.nl/winkel/global-resource-depletion/): Staal en cement - [Windhandel](https://groene-rekenkamer.nl/winkel/windhandel/): FD-journalisten Siem Eikelenboom en Jorinde Schrijver duiken in Windhandel in de donkergroene wereld van Econcern, het ooit veelbelovende bedrijf van Ad van Wijk, tegenwoordig bijzonder hoogleraar future energy systems aan de TU Delft. - [Een gevoelige kwestie](https://groene-rekenkamer.nl/winkel/een-gevoelige-kwestie/): Het rapport is geschreven door de Nederlandse wetenschapsjournalist Marcel Crok en de Britse onafhankelijke klimaatonderzoeker Nicholas Lewis. Beiden waren reviewers van het onlangs verschenen vijfde IPCC-rapport. Het klimaat blijkt zo’n 40% minder gevoelig voor broeikasgassen dan klimaatonderzoekers en het IPCC al dertig jaar denken, zo laten Lewis en Crok zien in hun rapport ‘Een gevoelige kwestie: hoe het IPCC goed nieuws over klimaatverandering verborg’. Het vijfde IPCC-rapport, dat in januari werd gepresenteerd, bevat ook alle ingrediënten om die opbeurende conclusie te kunnen trekken. Toch trok het IPCC die niet. - [Links](https://groene-rekenkamer.nl/links/): Links Algemeen: Schijnt de zon in Duitsland? U.K. National Grid Status France National Grid Status Waait het in Denemarken? Waar beeft de aarde? Ligt er nog ijs op de Noordpool? - [Bestuur](https://groene-rekenkamer.nl/bestuur/): Bestuur Ir. Cyril Wentzel (voorzitter) Ir. Kees van Loon (penningmeester) Louis van den Reek - apotheker (lid) Gert-Jaap van Ulzen (lid) Caitlin Isolde Halfhide (coordinator social media) - [Betaling mislukt](https://groene-rekenkamer.nl/winkel/betaling-mislukt/): Uw betaling is mislukt, neem contact met ons op a.u.b. - [Betaald](https://groene-rekenkamer.nl/winkel/betaald/): We zullen u een afzonderlijke email toesturen met een op naam gestelde factuur. - [Schaliegas, feiten en cijfers](https://groene-rekenkamer.nl/winkel/schaliegas-feiten-en-cijfers/): De Groene Rekenkamer heeft een rapport geschreven over schaliegas. Er doen veel spannende verhalen over het boren naar schaliegas de ronde. De Groene Rekenkamer heeft in dit rapport getracht werkelijkheid en fictie te scheiden, spreekt geen voorkeur uit over het wel of niet boren naar schaliegas maar bekijkt slechts de huidige stand van de techniek. Moeten we alles aannemen wat de voor- en tegenstanders van het boren naar schaliegas schrijven? Moeten we ons in Nederland verre houden van soms meer dan 10 jaar oude feiten uit de VS? Kunnen we ons in Nederland niet beter richten op de toekomst? Een toekomst die ontegenzeggelijk de nodige technische verbeteringen bij het boren naar schaliegas zal brengen. Naar verwachting wordt er in Nederland pas over 5 jaar naar schaliegas geboord, mits enkele proefboringen hebben aangetoond dat er een winbare hoeveelheid schaliegas zit. Tonen proefboringen aan dat er geen winbare hoeveelheid schaliegas in de grond zit dan kunnen we stoppen met de discussie wel of geen schaliegas. - [Winkel](https://groene-rekenkamer.nl/winkel/): Uitverkocht; er wordt gewerkt aan een e-book. - [Organisatie](https://groene-rekenkamer.nl/organisatie/): De Groene Rekenkamer is een door ingenieurs, wetenschappers en journalisten opgerichte stichting met als missie: - [KNMI-scenario’s](https://groene-rekenkamer.nl/knmi-scenarios/): Waarom de KNMI-scenario’s niet zullen uitkomen KNMI Scenario De recente veranderingen van het Nederlandse klimaat zijn goed te ‘verklaren’ zonder grote invloed van broeikasgassen. Meer zon en een veranderde luchtcirculatie hebben vermoedelijk een aanzienlijk effect gehad op zowel de temperatuur als neerslag in Nederland. Dat is een van de hoofdconclusies van het rapport ‘Waarom de KNMI-scenario’s niet zullen uitkomen’. Het rapport is geschreven door wetenschapsjournalist Marcel Crok en klimaatblogger Rob de Vos en uitgebracht door Stichting De Groene Rekenkamer. GRK-rapport-KNMI-scenarios (PDF) - [Contact](https://groene-rekenkamer.nl/contact/): Contact Postadres: Zomereik 60, 2498BR Den Haag Δ Naam* First Last Adres* Street Address City ZIP / Postal Code E-mailadres* Uw vraag*Als u dit formulier wilt verzenden, moet u onze privacyverklaring accepteren* Accepteren Privacyverklaring Versturen - [De Groene Rekenkamer](https://groene-rekenkamer.nl/): Een juweel van een levensverhaal. Bevrijdingsdag 5 mei 2026 door Huib Kraaijeveld Velen kennen wel Simon Wiesenthal, als nazi-jager. Vandaag zet de Groene Rekenkamer de schijnwerper op iemand anders uit deze generatie. Een in 1914 geboren kind uit Łódź dat opgroeit temidden van fanatisme en oorlog, gemarteld wordt door de Gestapo, zijn hele - [Algemene Verordening Gegevensbescherming](https://groene-rekenkamer.nl/algemene-verordening-gegevensbescherming/): Waarop heeft de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) betrekking? - [Steun de Groene Rekenkamer](https://groene-rekenkamer.nl/steun-groene-rekenkamer/): Oops! We could not locate your form. - [Artikelen](https://groene-rekenkamer.nl/artikelen/): By Rypke Zeilmaker|2026-06-25T11:19:26+02:0025 juni 2026|Categories: analyse, GRK Artikel, landbouw, windenergie, zonne-energie|Tags: zwerfstroom|0 Comments - [Duurzaamheid en Visserij](https://groene-rekenkamer.nl/duurzaamheid-en-visserij/): In 1987 verscheen het rapport: Our Common Future, opgesteld door de World Commission on Environment and Development van de Verenigde Naties. Dit rapport, beter bekend als het Brundlandt rapport (naar de Noorse voorzitster van deze commissie, Gro Harlem Brundtland) is het klassieke pleidooi voor duurzame ontwikkeling. Het is de moeite waard om, 25 jaar later, eens na te gaan wat daarvan terecht is gekomen. - [Aardbevingen in Nederland door gaswinning](https://groene-rekenkamer.nl/aardbevingen-door-gaswinning/): Vanaf de jaren 60 wordt er in Nederland aardgas gewonnen. Zo is in 1963 begonnen met het boren in het Groningen-gasveld, ook wel Slochterenveld genoemd. Tot 1986 zijn er in Noord-Nederland geen aardbevingen waargenomen. De eerste aardbeving vond plaats bij Assen op 26 december 1986 en sindsdien zijn er door het KNMI in dit gebied een paar honderd aardbevingen geregistreerd met een maximale magnitude van 3,5. - [ANBI](https://groene-rekenkamer.nl/anbi/): Vanaf 1 januari 2014 heeft de Belastingdienst nieuwe voorwaarden voor een algemeen nut beogende instelling (ANBI) verplicht gesteld. Per die datum moet een ANBI Stichting van de Belastingdienst een aantal gegevens waaronder een financieel verslag over de Stichting publiceren op de  website van de Stichting. - [“Herp” en carcinogene dosis](https://groene-rekenkamer.nl/herp/): In de discussie over schaliegas spelen chemicaliën een grote rol. Te pas en te onpas worden chemicaliën in de discussie betrokken waarbij grote twijfels omtrent het kennisniveau van betrokkenen bestaat. Ongenuanceerde uitlatingen hoe gevaarlijk de honderden verschillende soorten kankerverwekkende en giftige chemicaliën zijn die bij het fracken worden gebruikt, worden vooral door de tegenstanders van het boren naar schaliegas in de discussie betrokken in de hoop dat ze met hun angstverhalen meer medestanders kunnen scoren. - [Stralingshormese](https://groene-rekenkamer.nl/stralingshormese/): De atoombommen die in 1945 op Hiroshima en Nagasaki vielen eisten in luttele maanden 103.000 levens (*). Nog nooit eerder waren bommen gebruikt met een dergelijke vernietigende kracht, maar ook nog nooit eerder werkte een explosie zo lang na: tot vele maanden later stierven duizenden mensen aan stralingsziekte. Sinds Hiroshima en Nagasaki staat radioactieve straling synoniem met de dood en ontelbaar zijn de demonstraties die in de afgelopen halve eeuw over de hele wereld plaats vonden tegen de dodelijke dreiging van kernbommen, van kerncentrales, van radioactief afval, kortom van straling. - [KRONIEK VAN 20 JAAR WINDENERGIEBELEID](https://groene-rekenkamer.nl/kroniek-20-jaar-windenergiebeleid/): Maandag 26 augustus 2013 - [Mosselbanken komen terug! (of wéér niet?)](https://groene-rekenkamer.nl/mosselbanken-komen-terug-of-weer-niet/): Op 7 mei 2011 brachten de media opzienbarend nieuws. Mosselbanken aangelegd!. Een merkwaardig bericht. Want een mosselbank is een natuurlijk fenomeen zoals een hoogveen of een gletsjer en zoiets kun je niet aanleggen. Nadere bestudering van dit “grootschalige ecologische project” brengt aan het licht dat er helemaal geen mosselbanken zijn aangelegd. Op 36 plaatsen in de oostelijke Waddenzee is een kuub mosselen gestort en over 20 m2 uitgespreid. Een laagje losse mosselen van circa. 5 cm dik, dat zelfs niet lijkt op een mosselbank. - [Duitse zon- en windenergie vooral grote subsidieslurpers](https://groene-rekenkamer.nl/duitse-zon-en-windenergie-vooral-grote-subsidieslurpers/): Ter vergelijking: het kost een energiebedrijf ongeveer zes cent om diezelfde hoeveelheid met een kolencentrale te produceren. Nederlanders betalen op hun energienota ongeveer twintig eurocent per kilowattuur. In de meterkast van boer Meijer hangt een tweede elektriciteitsmeter die meet hoeveel elektriciteit hij levert aan het Duitse net. Iedere kilowattuur levert hem de komende twintig jaar meer dan vijftig cent op, terwijl hij voor iedere kilowattuur dat hij gebruikt, slechts twintig cent betaalt. - [Zutphen Energieneutraal?](https://groene-rekenkamer.nl/zutphen-energieneutraal/): Op verzoek van de Partij Burgerbelang Zutphen Warnsveld maakte de Groene Rekenkamer een quick scan van het beleidsplan om Zutphen in 2047 energieneutraal te maken. Na deze scan weten we het waarom nog steeds niet: er dreigen geen energietekorten, de klimaatproblematiek is nagenoeg uit de belangstelling verdwenen, in allerlei buitenlanden wordt er hardop over gesproken om te stoppen met de bevordering van zon- en windenergie omdat het vooral een enorme financiële last oplevert. - [Onderzoek voor politieke partijen](https://groene-rekenkamer.nl/onderzoek-voor-politieke-partijen/) - [Video 1](https://groene-rekenkamer.nl/video/): Op deze pagina presenteren we u een serie videofilms die in opdracht van- en door- de Groene Rekenkamer de afgelopen jaren zijn gemaakt. - [Routebeschrijving](https://groene-rekenkamer.nl/routebeschrijving/):   - [Het boren naar schaliegas](https://groene-rekenkamer.nl/het-boren-naar-schaliegas/): Technische ontwikkelingen - [Chemicaliën](https://groene-rekenkamer.nl/chemicalien/): Voor- en tegenstanders van schaliegas proberen het publiek ieder hun versie te vertellen, waarbij de tegenstanders de meest fantastische verhalen de wereld insturen over de schade die het boren naar schaliegas aan het milieu zou aanrichten. Maar is dat wel zo? Het lijkt er op dat milieubewegingen zich op oude gedateerde cijfers die uit de beginperiode van het boren naar schaliegas stammen, baseren. Hun doel is slechts het aanpraten van angst onder de bevolking. Bekijk je de situatie wat genuanceerder dan is er in feite niets aan de hand. - [Noodzaak voor een Groene Rekenkamer](https://groene-rekenkamer.nl/noodzaak-voor-een-groene-rekenkamer/): Het is ‘bietencampagne’ in Zeeland. Grote vrachtwagens hoog opgetast met suikerbieten rijden over mistige en slikkige polderwegen van de vette Zeeuwse akker naar de suikerfabriek in West-Brabant. Een van de eerste dingen die daar gebeuren is het verwijderen van de ‘tarra’, de laatste restjes grond worden eraf gespoeld. Dat lijkt een volkomen oninteressante aangelegenheid ware het niet dat er met deze grond sinds zijn transport uit Zeeland iets heel bijzonders is gebeurd: het is een gevaarlijk product geworden. - [Han](https://groene-rekenkamer.nl/han/): Op deze pagina vindt u de wat oudere publicaties uit de tijd van HAN, Stichting Heidelberg Appeal Nederland - [Donatie voor projecten](https://groene-rekenkamer.nl/donatie-voor-projecten/): Liever handmatig overmaken? - [Projecten](https://groene-rekenkamer.nl/projecten/): In de loop van het jaar starten we een project dat systematisch debat en discussie beoogt te initiëren op het gebied van klimaatwetenschap. - [Roze steurgarnalen](https://groene-rekenkamer.nl/roze-steurgarnalen/): Roze steurgarnalen bij Helgoland - [Cholesterol](https://groene-rekenkamer.nl/node1070/): Vrijdag 10 mei 2013 - [Nieuwsbrieven](https://groene-rekenkamer.nl/nieuwsbrief/): Algemene nieuwsbrief 8 mei 2013 - [Udo](https://groene-rekenkamer.nl/udo/): Lees hier het artikel Windenergiesprookjes uit de Telegraaf van zaterdag 18 oktober 2014 in pdf formaat - [Buffers](https://groene-rekenkamer.nl/buffers/): Twee buffer batterijen - [Bijensterfte](https://groene-rekenkamer.nl/bijensterfte/): De varroamijt - [Wat levert een windmolen op ?](https://groene-rekenkamer.nl/wat-levert-een-windmolen-op/): Fred Udo meldt: Hierbij een begroting voor een windmolenpark met de bijbehorende subsidies. - [Zeereservaten](https://groene-rekenkamer.nl/zeereservaten/): Het is natuurlijk een enorm creatieve oplossing: het inrichten van reservaten op de Noordzee. Plekken waar niemand meer mag komen, vooral de visserman niet want die is immers de belangrijkste oorzaak voor het feit dat de Noordzee qua biodiversiteit steeds minder interessant wordt. Verban de vissers en de natuur zal zich herstellen, zo kraaien de vogelaars. - [Boomkorvisserij](https://groene-rekenkamer.nl/boomkorvisserij/): Politici en actievoerders lijken het er over eens: de visserij is een ramp voor de natuur en dan met name de zogeheten boomkorvisserij. Die verwoest de bodem en zaait dood en verderf en moet daarom aan banden worden gelegd, of beter ‘verduurzaamd’. Maar volgens bioloog dr Dolf Boddeke is de permanente hetze tegen de Nederlandse visserij en de roep om voor de visserij gesloten gebieden  op geen enkel wetenschappelijk of statistisch gegeven gebaseerd. Het is pure stemmingmakerij, inclusief de keiensmijterij van Greenpeace. - [Windenergie in Denemarken](https://groene-rekenkamer.nl/windenergie-in-denemarken/): Peperdure stroom, verspilde subsidies, nauwelijks effect op werk, CO2 of brandstof - [Gletsjers](https://groene-rekenkamer.nl/gletsjers/): Een gletsjer ontstaat wanneer over een periode van vele jaren meer sneeuw valt dan er smelt. Iedere nieuwe laag sneeuw zorgt voor extra druk op de onderste lagen en door dit samenpersen ontstaat een zone van vast ijs. Door breken en scheuren worden gletsjerspleten gevormd als de ijsmassa zich langzaam bergafwaarts beweegt. Want dat is het wat de vele honderdduizenden gletsjers zo uniek maakt: ze bewegen. Als gevolg van louter massa gedragen ze zich als heel langzaam stromende rivieren. - [Formulier autmincasso](https://groene-rekenkamer.nl/formulier-autmincasso/): Op deze pagina kunt u een formulier downloaden en invullen waarin u de Groene Rekenkamer machtigt om elk jaar rond 1 september het door u ingevulde bedrag van uw rekeningnummer af te schrijven. - [Vaste donateur](https://groene-rekenkamer.nl/vaste-donateur/): Oops! We could not locate your form. - [Eenmalige donatie](https://groene-rekenkamer.nl/eenmalige-donatie/): Oops! We could not locate your form. - [Order](https://groene-rekenkamer.nl/order/): Oops! We could not locate your form. - [Webshop](https://groene-rekenkamer.nl/webshop/) - [Waarom? menu](https://groene-rekenkamer.nl/waarom-menu/): De Groene Rekenkamer is gebouwd op het solide fundament van de aangeboren kritische houding van een groot aantal Nederlandse ingenieur-wetenschappers en journalisten.